ଡିମ୍ବିରି (Cluster Fig) ର ଔଷଧୀୟ ଉପଯୋଗ: ମଧୁମେହଠାରୁ ଅର୍ଶ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସବୁଥିରେ ଏକ ଅମୋଘ ଔଷଧ।
ଡିମ୍ବିରି (Ficus racemosa): ପବିତ୍ରତା ଏବଂ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟର ଏକ ଅମୂଲ୍ୟ ଭଣ୍ଡାର | ଜାଣନ୍ତୁ ଏହାର ଔଷଧୀୟ ଗୁଣ
ଭାରତୀୟ ସଂସ୍କୃତି ଏବଂ ଆୟୁର୍ବେଦରେ କିଛି ଗଛକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପବିତ୍ର ଏବଂ ଗୁଣକାରୀ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ। ସେଥିମଧ୍ୟରୁ 'ଡିମ୍ବିରି' ଅନ୍ୟତମ। ଓଡ଼ିଶାରେ ଏହାକୁ ଡିମିରି କୁହାଯାଉଥିବା ବେଳେ ହିନ୍ଦୀରେ ଏହାକୁ 'ଗୁଲର' (Gular) କୁହାଯାଏ। ଇଂରାଜୀରେ ଏହାର ନାମ Cluster Fig ଏବଂ ବୈଜ୍ଞାନିକ ନାମ ହେଉଛି Ficus racemosa।
ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ଏହି ଗଛକୁ ଭଗବାନ ଦତ୍ତାତ୍ରେୟଙ୍କ ବାସସ୍ଥାନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। କିନ୍ତୁ କେବଳ ଧାର୍ମିକ ନୁହେଁ, ବରଂ ଶାରୀରିକ ସୁସ୍ଥତା ପାଇଁ ଡିମ୍ବିରି ଗଛର ମୂଳ, ଛେଲି, ପତ୍ର, ଫଳ ଏବଂ କ୍ଷୀର (Latex) ସବୁକିଛି ଏକ ମହୌଷଧି ଭାବରେ କାମ କରେ। ଆଜିର ଏହି ବିସ୍ତୃତ ପୋଷ୍ଟରେ ଆମେ ଡିମ୍ବିରି ଗଛର ପରିଚୟ ଏବଂ ଏହାର ଔଷଧୀୟ ଉପଯୋଗ ବିଷୟରେ ଜାଣିବା।
୧. ଡିମ୍ବିରି ଗଛର ପରିଚୟ (Identification of Ficus racemosa)
ଗଛ: ଡିମ୍ବିରି ଏକ ବିଶାଳକାୟ ବହୁବର୍ଷୀ ଗଛ। ଏହା ସାଧାରଣତଃ ନଦୀ କୂଳ, ନାଳ କୂଳ ଏବଂ ଆର୍ଦ୍ର ସ୍ଥାନରେ ଅଧିକ ଦେଖାଯାଏ। ଏହାର ଉଚ୍ଚତା ୩୦ ରୁ ୪୦ ଫୁଟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହୋଇପାରେ।
ଛେଲି: ଏହାର ଛେଲି ମସୃଣ ଏବଂ ପାଉଁଶିଆ ରଙ୍ଗର ହୋଇଥାଏ। ଛେଲିକୁ କାଟିଲେ ଏଥିରୁ ଧଳା ରଙ୍ଗର କ୍ଷୀର ବାହାରିଥାଏ।
ପତ୍ର: ପତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଗାଢ ସବୁଜ, ମସୃଣ ଏବଂ ଅଣ୍ଡାକୃତିର ହୋଇଥାଏ।
ଫଳ: ଡିମ୍ବିରିର ଫଳଗୁଡ଼ିକ ଗଛର କାଣ୍ଡ ଏବଂ ଶାଖାରେ ଗୋଛା ଗୋଛା ହୋଇ ଫଳିଥାଏ। କଞ୍ଚା ଅବସ୍ଥାରେ ଏହା ସବୁଜ ଏବଂ ପାଚିଗଲେ ନାଲି ରଙ୍ଗର ହୋଇଥାଏ। ଏହା ଭିତରେ ଅନେକ ଛୋଟ ଛୋଟ ମଞ୍ଜି ଥାଏ।
୨. ଔଷଧୀୟ ଗୁଣ (Medicinal Properties)
ଡିମ୍ବିରି ଗଛ 'ଶୀତଳ' ପ୍ରକୃତିର। ଏଥିରେ ପ୍ରଚୁର ପରିମାଣରେ ଆଣ୍ଟି-ଇନଫ୍ଲାମେଟୋରୀ, ଆଣ୍ଟି-ଡାଇବେଟିକ୍ ଏବଂ ଆଣ୍ଟି-ଅକ୍ସିଡାଣ୍ଟ ଗୁଣ ଥାଏ। ଏହା ଶରୀରରୁ ପିତ୍ତ ଏବଂ ରକ୍ତ ଦୋଷ ଦୂର କରିବାରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସହାୟକ।
୩. ଡିମ୍ବିରିର ବିଭିନ୍ନ ଔଷଧୀୟ ଉପଯୋଗ (Health Benefits)
କ) ମଧୁମେହ (Diabetes) ନିୟନ୍ତ୍ରଣ:
ଡିମ୍ବିରି ଗଛର ଛେଲି ଏବଂ ଫଳ ମଧୁମେହ ରୋଗୀଙ୍କ ପାଇଁ ବରଦାନ। ଡିମ୍ବିରି ଛେଲିର ଗୁଣ୍ଡକୁ ପ୍ରତିଦିନ ସକାଳେ ଏବଂ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ପାଣି ସହିତ ସେବନ କଲେ ରକ୍ତରେ ଶର୍କରା ସ୍ତର (Blood Sugar Level) ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ରହେ। ଏହାର କଞ୍ଚା ଫଳରୁ ତରକାରୀ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି ଖାଇବା ମଧ୍ୟ ଲାଭଦାୟକ।
ଖ) ପୁରୁଷତ୍ୱ ଏବଂ ଶାରୀରିକ ଦୁର୍ବଳତା:
ଯଦି କୌଣସି ପୁରୁଷଙ୍କର ଶୁକ୍ର କମ୍ ଥାଏ ବା ଯୌନ ଦୁର୍ବଳତା ଥାଏ, ତେବେ ଡିମ୍ବିରିର ପାଚିଲା ଫଳକୁ ଶୁଖାଇ ଚୂର୍ଣ୍ଣ କରନ୍ତୁ। ଏହି ଚୂର୍ଣ୍ଣକୁ ମିଶ୍ରି ଏବଂ ଗାଈ କ୍ଷୀର ସହିତ ସେବନ କଲେ ଶରୀରରେ ବଳ ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ ଏବଂ ଶୁକ୍ରାଣୁ ସଂଖ୍ୟା ବଢ଼ିଥାଏ।
ଗ) ସ୍ତ୍ରୀ ରୋଗ (Leucorrhea/Menorrhagia):
ମହିଳାମାନଙ୍କର ଶ୍ୱେତ ପ୍ରଦର ବା ଅତ୍ୟଧିକ ରକ୍ତସ୍ରାବ ସମସ୍ୟାରେ ଡିମ୍ବିରି ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ। ଡିମ୍ବିରି ଫଳର ରସକୁ ମିଶ୍ରି ସହିତ ସେବନ କଲେ ଏହି ସମସ୍ୟାରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ଏହା ଗର୍ଭାଶୟକୁ ମଧ୍ୟ ଶକ୍ତି ପ୍ରଦାନ କରେ।
ଘ) ଅର୍ଶ ବା ପାଇଲ୍ସ (Piles):
ପାଇଲ୍ସ ରୋଗରେ ଯଦି ରକ୍ତ ପଡ଼ୁଥାଏ, ତେବେ ଡିମ୍ବିରି ଗଛର କ୍ଷୀରର ୧୦-୧୫ ଟୋପାକୁ ଏକ ଗ୍ଲାସ୍ ପାଣି ବା ଦହି ସହିତ ମିଶାଇ ପିଇଲେ ରକ୍ତ ପଡ଼ିବା ତୁରନ୍ତ ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଏ। ଏହାର ପାଚିଲା ଫଳ ଖାଇଲେ କୋଷ୍ଠକାଠିନ୍ୟ ଦୂର ହୁଏ, ଯାହା ଅର୍ଶ ରୋଗର ମୁଖ୍ୟ କାରଣ।
ଙ) ଚର୍ମ ରୋଗ ଏବଂ ମୁହଁର ଦାଗ:
ମୁହଁରେ ବ୍ରଣ ବା କଳାଦାଗ ଥିଲେ ଡିମ୍ବିରି ଗଛର କ୍ଷୀରକୁ ସେହି ସ୍ଥାନରେ ଲଗାନ୍ତୁ। ଏହାଛଡ଼ା ଶରୀରରେ ହେଉଥିବା ବାଳମୂଳିଆ ବା ଫୋଟକା ଉପରେ ଏହାର କ୍ଷୀର ଲଗାଇଲେ ତାହା ଶୀଘ୍ର ବସିଯାଏ କିମ୍ବା ଶୁଖିଯାଏ।
ଚ) ହାଡ଼ ଭାଙ୍ଗିବା କିମ୍ବା ମୋଚା ହେବା:
ଯଦି ହାଡ଼ରେ ଆଘାତ ଲାଗିଥାଏ ବା ମୋଚା ହୋଇଥାଏ, ତେବେ ଡିମ୍ବିରି ଛେଲିକୁ ବାଟି ଗରମ କରି ସେହି ସ୍ଥାନରେ ଲେପ ଦେଇ ବାନ୍ଧି ଦିଅନ୍ତୁ। ଏହା ଯନ୍ତ୍ରଣା ଏବଂ ଫୁଲାକୁ ଶୀଘ୍ର କମାଇଥାଏ।
ଛ) ପାଚନ ଶକ୍ତି ଏବଂ ପେଟ ରୋଗ:
ଡିମ୍ବିରି ଫଳରେ ପ୍ରଚୁର ଫାଇବର୍ ଥାଏ। ଏହା ପାଚନ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ସୁଧାରେ। ପେଟରେ ଗ୍ୟାସ୍, ଅମ୍ଳପିତ୍ତ (Acidity) ଏବଂ ବଦହଜମି ସମସ୍ୟାରେ ଡିମ୍ବିରି ଫଳର ଚୂର୍ଣ୍ଣ ସେବନ କରିବା ଉଚିତ୍।
୪. କିପରି ବ୍ୟବହାର କରିବେ? (How to Use)
ଛେଲିର ଚୂର୍ଣ୍ଣ: ଛେଲିକୁ ଶୁଖାଇ ଗୁଣ୍ଡ କରି ୩-୫ ଗ୍ରାମ ପରିମାଣରେ ନିଅନ୍ତୁ।
କ୍ଷୀର: ସକାଳ ସମୟରେ ଗଛର କାଣ୍ଡରୁ ବାହାରୁଥିବା ତାଜା କ୍ଷୀର ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତୁ।
ଫଳ: ପାଚିଲା ଫଳକୁ ସିଧାସଳଖ ଖାଇପାରିବେ କିମ୍ବା ଶୁଖାଇ ଗୁଣ୍ଡ କରି ରଖିପାରିବେ। (ସତର୍କତା: ଡିମ୍ବିରି ଫଳ ଭିତରେ ଅନେକ ସମୟରେ ପୋକ ଥାଆନ୍ତି, ତେଣୁ ଏହାକୁ ଭଲ ଭାବେ ଯାଞ୍ଚ କରି ଖାଆନ୍ତୁ)।
୫. ସତର୍କତା (Precautions)
ଡିମ୍ବିରି ଶୀତଳ ହୋଇଥିବାରୁ ଅତ୍ୟଧିକ ଥଣ୍ଡା ବା କାଶ ହୋଇଥିବା ସମୟରେ ଏହାକୁ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।
ଯେକୌଣସି ଘରୋଇ ଉପଚାର ଆରମ୍ଭ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ସର୍ବଦା ଜଣେ ଅଭିଜ୍ଞ ବୈଦ୍ୟ ବା ଆୟୁର୍ବେଦ ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ପରାମର୍ଶ ନିଅନ୍ତୁ।
ଶେଷ କଥା (Conclusion)
ଡିମ୍ବିରି ଗଛ ଆମ ପରିବେଶର ଏକ ଅମୂଲ୍ୟ ଜଡ଼ିବୁଟି। ଏହା ମାଗଣାରେ ଉପଲବ୍ଧ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ଗୁଣ ବଜାରରେ ମିଳୁଥିବା ଦାମୀ ଔଷଧ ଠାରୁ ବହୁତ ଅଧିକ। ଏହି ଗଛକୁ ସଂରକ୍ଷଣ କରନ୍ତୁ ଏବଂ ଏହାର ଉପକାରିତା ବିଷୟରେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ସଚେତନ କରାନ୍ତୁ।
ଆପଣଙ୍କୁ ଯଦି ଏହି ସୂଚନା ଭଲ ଲାଗିଲା, ତେବେ କମେଣ୍ଟ କରି ଜଣାନ୍ତୁ ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ସହ ଶେୟାର କରନ୍ତୁ।
टिप्पणियाँ
एक टिप्पणी भेजें