Gharabaida Odia

ଆଜି ଆମେ ଆୟୁର୍ବେଦର ଏକ ଚମତ୍କାରୀ ଔଷଧ ବିଷୟରେ ଜାଣିବା, ଯାହାର ନାମ ହେଉଛି 'ଦଶମୂଳାରିଷ୍ଟ'। ଏହା କେବଳ ଏକ ଔଷଧ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ଏକ ପୁଷ୍ଟିକର ଟନିକ୍ ମଧ୍ୟ। ଆୟୁର୍ବେଦରେ ଶହ ଶହ ବର୍ଷ ଧରି ଏହାର ବ୍ୟବହାର ହୋଇଆସୁଛି। ଯେଉଁମାନେ ଶାରୀରିକ ଦୁର୍ବଳତା, କ୍ରନିକ୍ ରୋଗ କିମ୍ବା ପ୍ରସବ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମସ୍ୟାରେ ଭୋଗୁଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ଅମୃତ ସମାନ। ଏହି ପୋଷ୍ଟ ରେ ଆମେ ଜାଣିବା ଯେ ଦଶମୂଳାରିଷ୍ଟ ପ୍ରକୃତରେ କେଉଁ ସବୁ ରୋଗରୁ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରେ ଏବଂ ଏହା କିପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରେ। ୨. ଦଶମୂଳାରିଷ୍ଟ କ’ଣ? (What is Dashmularisht?) 'ଦଶମୂଳ' ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଦଶଟି ପବିତ୍ର ବୃକ୍ଷର ମୂଳ ବା ଚେରର ମିଶ୍ରଣ। ଏଥିରେ ବିଲ୍ବ, ଅଗ୍ନିମନ୍ଥ, ଶ୍ୟୋନାକ, କାଶ୍ମାରୀ, ପାଟଳା, ଶାଳପର୍ଣ୍ଣୀ, ପୃଶ୍ନିପର୍ଣ୍ଣୀ, ବୃହତୀ, କଣ୍ଟକାରୀ ଏବଂ ଗୋକ୍ଷୁର ଭଳି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଚେର ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ। ଏହି ଦଶଟି ଚେରକୁ ନେଇ କ୍ୱାଥ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଏ ଏବଂ ସେଥିରେ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜଡ଼ିବୁଟି ମିଶାଇ ସଂଧାନ ପ୍ରକ୍ରିୟା (Fermentation) ଦ୍ୱାରା ଦଶମୂଳାରିଷ୍ଟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଏ। ୩. କେଉଁ ରୋଗରୁ ରକ୍ଷା କରେ ଦଶମୂଳାରିଷ୍ଟ? (Health Benefits & Diseases Prevented) ଦଶମୂଳାରିଷ୍ଟର ଉପକାରିତାକୁ ଆମେ ବିଭିନ୍ନ ଭାଗରେ ବାଣ୍ଟି ପାରିବା: କ) ମହିଳାମାନଙ୍କ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଏବଂ ପ୍ରସବ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମସ୍ୟା (Women...

ବାଇ ଜଡ଼ା ବା ଜାତ୍ରୋଫା (Jatropha curcas): ଏକ ବହୁମୁଖୀ ଔଷଧୀୟ ତଥା ବାୟୋଡିଜେଲ୍ ଗଛ ଓଡ଼ିଶାର ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ହିଡ଼ କିମ୍ବା ବାଡ଼ରେ ବହୁଳ ଭାବରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁଥିବା ଏକ ଉଦ୍ଭିଦ ହେଉଛି ଜାତ୍ରୋଫା (Jatropha curcas)। ଏହାକୁ ସାଧାରଣତଃ ବାଇଜଡା ଗଛ ,'ଜଙ୍ଗଲୀ ଅରଣ୍ଡି' ବା କେତେକ ସ୍ଥାନରେ 'ରାଜା ଅରଣ୍ଡି' ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ। ବୈଜ୍ଞାନିକ ଭାଷାରେ ଏହାକୁ Jatropha curcas କୁହାଯାଏ। ଏହି ଗଛ କେବଳ ଏକ ବାଡ଼ ଭାବରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ ନାହିଁ, ବରଂ ଏହାର ଅସଂଖ୍ୟ ଔଷଧୀୟ ଗୁଣ ରହିଛି, ଯାହା ପାରମ୍ପରିକ ଚିକିତ୍ସାରେ ଶତାବ୍ଦୀ ଧରି ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଆସୁଛି। ୧. ଗଛର ପରିଚୟ (Botanical Identification) ଜାତ୍ରୋଫା ଏକ ବହୁବର୍ଷୀ ଗୁଳ୍ମ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ଭିଦ। ଏହା ସାଧାରଣତଃ ୩ ରୁ ୫ ମିଟର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉଚ୍ଚତା ବିଶିଷ୍ଟ ହୋଇଥାଏ।  * କାଣ୍ଡ ଓ କ୍ଷୀର: ଏହାର କାଣ୍ଡ ବହୁତ କୋମଳ ଏବଂ ଏଥିରେ ଏକ ବିଶେଷ ପ୍ରକାରର କ୍ଷୀର (Latex) ବାହାରିଥାଏ, ଯାହା ବହୁତ ପତଳା ଏବଂ ସ୍ୱଚ୍ଛ ହୋଇଥାଏ।  * ପତ୍ର: ପତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ବଡ଼, ଚଉଡ଼ା ଏବଂ ସାଧାରଣତଃ ୩ ରୁ ୫ଟି ଲୋବ୍ (Lobe) ବା ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ଥାଏ। ପତ୍ରର ରଙ୍ଗ ଗାଢ଼ ସବୁଜ।  * ଫୁଲ: ଫୁଲଗୁଡ଼ିକ ଛୋଟ ଏବଂ ହଳଦିଆ-ସବୁଜ ରଙ୍ଗର ହୋଇଥାଏ, ଯାହା ଗୁଛା ଆକାରରେ ଫୁଟିଥାଏ।  * ଫଳ ଓ ମଞ୍ଜି: ଫଳଗୁଡ଼ିକ ଗୋଲାକାର ଏବଂ କଞ୍ଚା ଅବସ୍ଥାରେ ସବୁଜ ଥାଏ। ପାଚିବା ପର...

ବନୌଷଧି ଜଗତରେ 'ସୁନା ରଗଡ଼ା' ବା Grewia hirsuta ଏକ ଅତି ପରିଚିତ ଏବଂ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ନାମ। ଓଡ଼ିଶାର ଜଙ୍ଗଲୀ ଅଞ୍ଚଳରେ ଏହି ଗଛ ବହୁଳ ଭାବରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ। ଆୟୁର୍ବେଦ ଏବଂ ଆଦିବାସୀ ପାରମ୍ପରିକ ଚିକିତ୍ସାରେ ଏହାର ଗୁରୁତ୍ୱ ଅପରିସୀମ। ସୁନା ରଗଡ଼ା (Grewia hirsuta): ଏକ ମୂଲ୍ୟବାନ ବନୌଷଧି ସୁନା ରଗଡା (ଗ୍ରେୱିଆ ହିରସୁଟା) ର ମୁଖ୍ୟ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଲାଭ: ଶ୍ୱାସକ୍ରିୟା ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ: ଯକ୍ଷ୍ମା, ଆସ୍ଥମା, କାଶ ଏବଂ ଶ୍ଵାସ ଚିକିତ୍ସା ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ। ପାଚନ ପ୍ରଣାଳୀର ସମର୍ଥନ: ଏକ ନିଦ୍ରାଭରା ଏବଂ କାର୍ମିନେଟିଭ୍ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, ଡାଇରିଆ, ଡିସେଣ୍ଟେରୀ ଏବଂ ପେଟ ରୋଗରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ। କ୍ଷତ ଉପଶମ ଏବଂ ଚର୍ମ: ଆରୋଗ୍ୟକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ଏବଂ ଫୁସଫୁସ ଚିକିତ୍ସା କରିବା ପାଇଁ ମୂଳକୁ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ। ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଏବଂ ସ୍ନାୟୁ ପ୍ରଣାଳୀ: ଏକ ରସାୟନ (ପୁନଃଜୀବନକାରୀ) ଏବଂ ଏକ ସ୍ନାୟୁ ଟନିକ୍ ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା। ୧. ଗଛର ପରିଚୟ (Identification) 'ସୁନା ରଗଡ଼ା' ଏକ କ୍ଷୁଦ୍ର ଗୁଳ୍ମ ଜାତୀୟ ଗଛ। ଏହା ସାଧାରଣତଃ ୩ ରୁ ୬ ଫୁଟ ଉଚ୍ଚତା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଢ଼ିଥାଏ।  * ପତ୍ର: ଏହାର ପତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଲମ୍ବାଳିଆ, ଅଗ୍ରଭାଗ ମୁନିଆ ଏବଂ ପତ୍ରର ଧାରଗୁଡ଼ିକ କରତ ଭଳି ଦେଖାଯାଏ। ପତ୍ରର ଉଭୟ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଛୋଟ ଛୋଟ କୋମଳ ରୋମ ବା କେଶ ଥାଏ।  * ଫୁଲ: ଏହାର ଫୁଲଗୁଡ଼ିକ ଧଳା ରଙ୍ଗର ହୋଇଥାଏ, ଯାହା ପ...

ପ୍ରକୃତି ହେଉଛି ଆମ ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଚିକିତ୍ସାଳୟ। ଆମ ଚାରିପାଖରେ ଏମିତି ଅନେକ ଗଛଲତା ରହିଛି, ଯାହା ଅଦରକାରୀ ମନେ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେଗୁଡ଼ିକର ଔଷଧୀୟ ଗୁଣ ଅମୂଲ୍ୟ। ସେହିଭଳି ଏକ ଚମତ୍କାରୀ ବନୌଷଧି ହେଉଛି 'ହିଙ୍ଗୋଟ' (Hingot)। ପୁରାତନ ଆୟୁର୍ବେଦ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଏହାକୁ 'ଇଙ୍ଗୁଦୀ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଆଜିର ଏହି ପୋଷ୍ଟରେ ଆମେ ଜାଣିବା କିପରି ଏହି ସାଧାରଣ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଫଳଟି ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିର ମାରାତ୍ମକ ମଦ୍ୟପାନ ଅଭ୍ୟାସକୁ ଦୂର କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାଏ ଏବଂ ନିଦ୍ରାହୀନତା ପରି ସମସ୍ୟାରୁ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ। ଯଦି ଆପଣ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାକୃତିକ ଉପାୟରେ ସୁସ୍ଥ ରହିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି, ତେବେ ହିଙ୍ଗୋଟ ଫଳର ଏହି ଅଜଣା ରହସ୍ୟ ଏବଂ ଏହାର ଉପଯୋଗ ପ୍ରଣାଳୀ ବିଷୟରେ ନିଶ୍ଚୟ ପଢ଼ନ୍ତୁ।"  ହିଙ୍ଗୋଟ (Hingot): ପରିଚୟ ଏବଂ ଔଷଧୀୟ ଉପଯୋଗ ହିଙ୍ଗୋଟ ପ୍ରକୃତିର ଏକ ଅମୂଲ୍ୟ ଉପହାର। ଏହା କେବଳ ମଦ୍ୟପାନ ଛଡ଼ାଇବା ପାଇଁ ନୁହେଁ, ବରଂ ଶରୀରର ବିଭିନ୍ନ ଜଟିଳ ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ ପାଇଁ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜଡ଼ିବୁଟି। ୧. ଗଛର ପରିଚୟ: ହିଙ୍ଗୋଟ ହେଉଛି ଏକ କଣ୍ଟାଳିଆ ମଧ୍ୟମ ଆକାରର ଗଛ, ଯାହା ମୁଖ୍ୟତଃ ଶୁଷ୍କ ଏବଂ ଅର୍ଦ୍ଧ-ଶୁଷ୍କ ଅଞ୍ଚଳରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ। ଏହାର କାଣ୍ଡ ଧୂସର ରଙ୍ଗର ଏବଂ ଡାଳଗୁଡ଼ିକରେ ଲମ୍ବା ଲମ୍ବା କଣ୍ଟା ଥାଏ। ଏହାର ଫଳଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରଥମେ ସବୁଜ ଏବଂ ପାଚିଗଲେ ହଳଦିଆ ବା ସୁନା ରଙ୍ଗର ଦେଖାଯାଏ। ଏହ...

ପ୍ରକୃତି ହେଉଛି ଜ୍ଞାନର ଭଣ୍ଡାର। ଆମ ଚାରିପାଖରେ ଏମିତି ଅନେକ ଗଛ ଅଛି, ଯାହାକୁ ଆମେ ଅନାବନା ଘାସ ଭାବି ଅବହେଳା କରୁ, କିନ୍ତୁ ସେଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଲୁଚି ରହିଥାଏ ଦୁର୍ଲଭ ଔଷଧୀୟ ଗୁଣ। ଆଜି ସେହିଭଳି ଏକ ଚମତ୍କାରୀ ଗଛ ବିଷୟରେ ଆମେ ଆଲୋଚନା କରିବା, ଯାହାର ନାମ ହେଉଛି ‘ଗଣ୍ଠିଆଣା’ ବା ‘ଗଣ୍ଠିଆ’ ଗଛ। ଏହାକୁ ଇଂରାଜୀରେ 'Lion’s Ear' ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ। ବିଶେଷ କରି ଓଡ଼ିଶାର ପଡ଼ିଆ, ଜଙ୍ଗଲ ରାସ୍ତା କଡ଼ ଏବଂ ଗାଁ ଗହଳିରେ ଏହି ଗଛ ବହୁଳ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ। ଆୟୁର୍ବେଦ ଏବଂ ଗ୍ରାମୀଣ ଚିକିତ୍ସାରେ ଏହାର ଗୁରୁତ୍ୱ ଅତ୍ୟଧିକ।  ଆଜିର ଯୁଗରେ ଆମେ ରାସାୟନିକ ଔଷଧ ଉପରେ ଯେତିକି ନିର୍ଭର କରୁଛେ, ତା’ଠାରୁ ଅଧିକ ଆମ ପ୍ରକୃତିରେ ଥିବା ଏହି ଅମୂଲ୍ୟ ସମ୍ପଦକୁ ଚିହ୍ନିବା ଦରକାର। ଗଣ୍ଠିଆଣା ହେଉଛି ଏକ ସହଜରେ ମିଳୁଥିବା ମହୌଷଧି। ଯଦି ଆମେ ଏହାର ସଠିକ୍ ବ୍ୟବହାର ଜାଣିବା, ତେବେ ଅନେକ ଜଟିଳ ରୋଗରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇପାରିବା। ଚାଲନ୍ତୁ ଜାଣିବା ଏହାର ପରିଚୟ ଓ ଉପକାରିତା ବିଷୟରେ। ୨. ଗଛର ପରିଚୟ (Botanical Description) ଗଣ୍ଠିଆଣା ଏକ ବାର୍ଷିକ ଶାକୀୟ ଗଛ (Annual Herb)। ଏହାର କିଛି ବିଶେଷ ପରିଚୟ ହେଉଛି:  * ଉଚ୍ଚତା: ଏହା ପ୍ରାୟ ୪ ରୁ ୭ ଫୁଟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉଚ୍ଚ ହୋଇଥାଏ।  * କାଣ୍ଡ: ଏହାର ଡାଳ ଚତୁର୍ଭୁଜାକାର (Quadrangular) ଏବଂ ଶକ୍ତ ହୋଇଥାଏ।  * ପତ୍ର: ପତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଗୋଲାକାର କିମ୍ବା ଅଣ୍...

Leea indica (ହସ୍ତିକର୍ଣ୍ଣ ବା ବନ୍ଧୁକ): ପରିଚୟ ଏବଂ ଏହାର ଅଦ୍ଭୁତ ଔଷଧୀୟ ଉପଯୋଗ ଭୂମିକା ପ୍ରକୃତିର ଅମୂଲ୍ୟ ଭଣ୍ଡାରରେ ଏମିତି ଅନେକ ଉଦ୍ଭିଦ ଅଛି, ଯାହାଙ୍କ ବିଷୟରେ ଆମେ ଖୁବ୍ କମ୍ ଜାଣୁ। ସେହିଭଳି ଏକ ଚମତ୍କାରୀ ବଣୌଷଧି ହେଉଛି Leea indica। ଓଡ଼ିଶାର ଜଙ୍ଗଲ ଏବଂ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ଏହାକୁ 'ହସ୍ତିକର୍ଣ୍ଣ', 'ବନ୍ଧୁକ' ବା 'ଚାତୁରି' ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏହାର ପତ୍ର ଦେଖିବାକୁ ବହୁତ ବଡ଼ ହୋଇଥିବାରୁ ଏହାକୁ ହାତୀ କାନ ସହ ତୁଳନା କରାଯାଇ 'ହସ୍ତିକର୍ଣ୍ଣ' ନାମ ଦିଆଯାଇଛି। ଆଜିର ଏହି ବିସ୍ତୃତ ଆଲେଖ୍ୟରେ ଆମେ ଏହି ଗଛର ପରିଚୟ ଏବଂ ଚିକିତ୍ସା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହାର ବହୁମୁଖୀ ବ୍ୟବହାର ବିଷୟରେ ଜାଣିବା। ୧. ଗଛର ପରିଚୟ (Botany and Identification)  * ବୈଜ୍ଞାନିକ ନାମ: Leea indica  * ପରିବାର: Vitaceae (ଏହି ପରିବାରରେ ଅଙ୍ଗୁର ଗଛ ମଧ୍ୟ ଆସେ)। English - Bandicoot Berry Hindi - Kukur-jihwa  ସଂସ୍କୃତ - ଛତ୍ରୀ  Bengali - କୁକୁର ଗାଛ  * ସ୍ୱରୂପ: ଏହା ଏକ ବଡ଼ ଗୁଳ୍ମ ବା ଛୋଟ ବୃକ୍ଷ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ଭିଦ। ଏହା ପ୍ରାୟ ୨ ରୁ ୫ ମିଟର ଉଚ୍ଚତା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଢ଼ିଥାଏ।  * ପତ୍ର: ଏହାର ପତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଯୁଗ୍ମ ଏବଂ ବହୁତ ବଡ଼। ପତ୍ରର ଧାରଗୁଡ଼ିକ କରତ ଭଳି ଦନ୍ତୁରିତ।  * ଫୁଲ: ଏହାର ଫୁଲ ଧଳା କିମ୍ବା ସାମାନ୍ୟ ସବୁଜ ମିଶା ଧଳା ରଙ୍ଗର ହୋଇଥାଏ ଏବଂ ଗୁଚ୍ଛାକାରରେ ଫୁ...