ଦଶମୂଳାରିଷ୍ଟର ଉପକାରିତା: ପ୍ରସବ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଦୁର୍ବଳତା ଓ ବାତ ରୋଗର ରାମବାଣ
ଆଜି ଆମେ ଆୟୁର୍ବେଦର ଏକ ଚମତ୍କାରୀ ଔଷଧ ବିଷୟରେ ଜାଣିବା, ଯାହାର ନାମ ହେଉଛି 'ଦଶମୂଳାରିଷ୍ଟ'। ଏହା କେବଳ ଏକ ଔଷଧ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ଏକ ପୁଷ୍ଟିକର ଟନିକ୍ ମଧ୍ୟ। ଆୟୁର୍ବେଦରେ ଶହ ଶହ ବର୍ଷ ଧରି ଏହାର ବ୍ୟବହାର ହୋଇଆସୁଛି। ଯେଉଁମାନେ ଶାରୀରିକ ଦୁର୍ବଳତା, କ୍ରନିକ୍ ରୋଗ କିମ୍ବା ପ୍ରସବ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମସ୍ୟାରେ ଭୋଗୁଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ଅମୃତ ସମାନ। ଏହି ପୋଷ୍ଟ ରେ ଆମେ ଜାଣିବା ଯେ ଦଶମୂଳାରିଷ୍ଟ ପ୍ରକୃତରେ କେଉଁ ସବୁ ରୋଗରୁ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରେ ଏବଂ ଏହା କିପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରେ।
୨. ଦଶମୂଳାରିଷ୍ଟ କ’ଣ? (What is Dashmularisht?)
'ଦଶମୂଳ' ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଦଶଟି ପବିତ୍ର ବୃକ୍ଷର ମୂଳ ବା ଚେରର ମିଶ୍ରଣ। ଏଥିରେ ବିଲ୍ବ, ଅଗ୍ନିମନ୍ଥ, ଶ୍ୟୋନାକ, କାଶ୍ମାରୀ, ପାଟଳା, ଶାଳପର୍ଣ୍ଣୀ, ପୃଶ୍ନିପର୍ଣ୍ଣୀ, ବୃହତୀ, କଣ୍ଟକାରୀ ଏବଂ ଗୋକ୍ଷୁର ଭଳି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଚେର ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ। ଏହି ଦଶଟି ଚେରକୁ ନେଇ କ୍ୱାଥ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଏ ଏବଂ ସେଥିରେ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜଡ଼ିବୁଟି ମିଶାଇ ସଂଧାନ ପ୍ରକ୍ରିୟା (Fermentation) ଦ୍ୱାରା ଦଶମୂଳାରିଷ୍ଟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଏ।
୩. କେଉଁ ରୋଗରୁ ରକ୍ଷା କରେ ଦଶମୂଳାରିଷ୍ଟ? (Health Benefits & Diseases Prevented)
ଦଶମୂଳାରିଷ୍ଟର ଉପକାରିତାକୁ ଆମେ ବିଭିନ୍ନ ଭାଗରେ ବାଣ୍ଟି ପାରିବା:
କ) ମହିଳାମାନଙ୍କ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଏବଂ ପ୍ରସବ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମସ୍ୟା (Women's Health & Post-delivery Care):
* ପ୍ରସବ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଦୁର୍ବଳତା: ମହିଳାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଔଷଧ। ପ୍ରସବ ପରେ ଶରୀର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଯାଏ। ଦଶମୂଳାରିଷ୍ଟ ଗର୍ଭାଶୟକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରେ, ଏହାକୁ ପୂର୍ବ ଅବସ୍ଥାକୁ ଫେରାଇ ଆଣେ ଏବଂ ଶରୀରକୁ ପୁଣି ଶକ୍ତିଶାଳୀ କରେ।
* ରକ୍ତହୀନତା (Anemia): ଏଥିରେ ଲୌହସାର ଥାଏ ଯାହା ରକ୍ତର ମାତ୍ରା ବଢ଼ାଇବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ।
* କମର ଏବଂ ପିଠି ଯନ୍ତ୍ରଣା: ପ୍ରସବ ପରେ ହେଉଥିବା ପିଠି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଏବଂ ଅଣ୍ଟା ବିନ୍ଧା ପାଇଁ ଏହା ବହୁତ ଲାଭଦାୟକ।
ଖ) ଶ୍ୱାସକ୍ରିୟା ଏବଂ କଫଜନିତ ରୋଗ (Respiratory Issues):
* ଜୁକାମ, କାଶ ଏବଂ ଆଜ୍ମା: ଦଶମୂଳାରିଷ୍ଟ କଫକୁ ଶରୀରରୁ ବାହାର କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ। କ୍ରନିକ୍ କାଶ ଏବଂ ବ୍ରୋଙ୍କାଇଟିସ୍ (Bronchitis) ରୋଗୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ବହୁତ ଭଲ।
* ଶ୍ୱାସନଳୀ ସଂକ୍ରମଣ: ଏହା ଶ୍ୱାସନଳୀରେ ହେଉଥିବା ସଂକ୍ରମଣରୁ ରକ୍ଷା କରେ।
ଗ) ବାତ ରୋଗ ଏବଂ ଗଣ୍ଠି ବାତ (Vata Disorders & Arthritis):
* ଗଣ୍ଠି ବାତ (Arthritis): ଦଶମୂଳାରିଷ୍ଟ ବାତ ଦୋଷକୁ ସନ୍ତୁଳିତ କରେ। ଯେଉଁମାନଙ୍କର ଗଣ୍ଠି ଯନ୍ତ୍ରଣା (Joint pain) ଅଛି, ସେମାନଙ୍କୁ ଏହା ବହୁତ ଆରାମ ଦିଏ।
* ସ୍ନାୟୁ ଦୁର୍ବଳତା (Neurological Issues): ଏହା ସ୍ନାୟୁତନ୍ତ୍ରକୁ ମଜବୁତ କରେ ଏବଂ ସାଇଟିକା (Sciatica) ଭଳି ସମସ୍ୟାରୁ ରକ୍ଷା କରେ।
ଘ) ହଜମ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଏବଂ ପେଟ ରୋଗ (Digestive Health):
* କୋଷ୍ଠକାଠିନ୍ୟ (Constipation): ଏହା ପେଟ ସଫା କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ।
* ପାଚନ କ୍ଷମତା ବୃଦ୍ଧି: ଏହା ପେଟର ଏନଜାଇମ୍ ଗୁଡ଼ିକୁ ସକ୍ରିୟ କରେ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଖାଦ୍ୟ ଶୀଘ୍ର ହଜମ ହୁଏ ଏବଂ ଭୋକ ବଢ଼େ।
ଙ) ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଏବଂ ସାଧାରଣ ଦୁର୍ବଳତା (Mental Health & General Debility):
* ଷ୍ଟ୍ରେସ୍ ଏବଂ ଚିନ୍ତା (Stress & Anxiety): ଏହା ମସ୍ତିଷ୍କକୁ ଶାନ୍ତ କରେ ଏବଂ ଚିନ୍ତା କମ୍ କରେ।
* ନିଦ୍ରାହୀନତା: ଏହା ନିଦ ଭଲ ହେବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ।
* ଶାରୀରିକ ଦୁର୍ବଳତା: ଯେଉଁମାନେ ବହୁତ ଦିନ ଧରି ରୋଗରେ ପୀଡ଼ିତ ଥିଲେ ଏବଂ ଏବେ ଦୁର୍ବଳ ଅନୁଭବ କରୁଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ଏକ ଉତ୍ତମ ଶକ୍ତିବର୍ଦ୍ଧକ।
ଦଶମୂଳାରିଷ୍ଟ କେଉଁ କେଉଁ ରୋଗରୁ ରକ୍ଷା କରେ, ସେ ବିଷୟରେ ଆୟୁର୍ବେଦର ପ୍ରାମାଣିକ ଗ୍ରନ୍ଥ 'ଭୈଷଜ୍ୟ ରତ୍ନାବଳୀ' (ସ୍ତ୍ରୀରୋଗାଧିକାର) ରୁ ଏକ ଶ୍ଲୋକ ଏବଂ ତା'ର ଓଡ଼ିଆ ଅନୁବାଦ ନିମ୍ନରେ ଦିଆଗଲା:
ପ୍ରାମାଣିକ ଶ୍ଲୋକ
ପ୍ରସୂତାନାଂ ହିତା ନିତ୍ୟଂ ବଳିନାଂ କୃଶଦେହିନାମ୍ ।
ଅଗ୍ନିମାନ୍ଦ୍ୟେ ଚ ମାନ୍ଦ୍ୟେ ଚ କାସେ ଶ୍ୱାସେ ଚ ଦାରୁଣେ ।।
ଅର୍ଶସି ଗ୍ରହଣୀଦୋଷେ ପାଣ୍ଡୁରୋଗେ ହିମାତ୍ମକେ ।
ଏତଦ୍ ଦଶମୂଳାରିଷ୍ଟଂ ସର୍ବରୋଗହରଂ ପରମ୍ ।।
ଓଡ଼ିଆ ଅନୁବାଦ ଓ ବ୍ୟାଖ୍ୟା
ଏହି ଶ୍ଲୋକ ଅନୁଯାୟୀ, ଦଶମୂଳାରିଷ୍ଟ ନିମ୍ନଲିଖିତ ରୋଗ ଏବଂ ସମସ୍ୟାଗୁଡ଼ିକରୁ ରକ୍ଷା କରିବାରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ:
୧. ପ୍ରସୂତାନାଂ ହିତା (ପ୍ରସବ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମସ୍ୟା): ପ୍ରସୂତା ମହିଳାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ହିତକର। ଏହା ଗର୍ଭାଶୟକୁ ସଫା କରେ, ଶରୀରକୁ ପୁନର୍ବାର ଶକ୍ତି ପ୍ରଦାନ କରେ ଏବଂ ପ୍ରସବ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଦୁର୍ବଳତାକୁ ଦୂର କରେ।
୨. ବଳିନାଂ କୃଶଦେହିନାମ୍ (ଦୁର୍ବଳତା): ଯେଉଁମାନଙ୍କ ଶରୀର ବହୁତ କୃଶ (ଦୁର୍ବଳ) ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ଶୀଘ୍ର ଥକି ଯାଆନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ଏକ ଉତ୍ତମ ଶକ୍ତିବର୍ଦ୍ଧକ (Tonic) ଅଟେ।
୩. ଅଗ୍ନିମାନ୍ଦ୍ୟ (ହଜମ ଶକ୍ତି): ଯେଉଁମାନଙ୍କର ଭୋକ ଲାଗେ ନାହିଁ କିମ୍ବା ଖାଦ୍ୟ ଠିକ୍ରେ ହଜମ ହୁଏ ନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ବହୁତ ଲାଭଦାୟକ।
୪. କାଶ ଓ ଶ୍ୱାସ (କାଶ ଏବଂ ଆଜ୍ମା): ଦାରୁଣ (ତୀବ୍ର) କାଶ ଏବଂ ଶ୍ୱାସ ରୋଗରୁ ଏହା ଆରାମ ଦିଏ।
୫. ଅର୍ଶ ଓ ଗ୍ରହଣୀ (ଅର୍ଶ ଏବଂ ପେଟ ରୋଗ): ଏହା ଅର୍ଶ (Piles) ଏବଂ ଗ୍ରହଣୀ (Irritable Bowel Syndrome - IBS) ଭଳି ପେଟର ସମସ୍ୟାକୁ ଦୂର କରେ।
୬. ପାଣ୍ଡୁରୋଗ (ରକ୍ତହୀନତା): ଶରୀରରେ ରକ୍ତର ଅଭାବ (Anemia) କୁ ଦୂର କରିବାରେ ଏହା ସାହାଯ୍ୟ କରେ।
ସାରାଂଶ: ଏହି ଶ୍ଲୋକର ଶେଷ ଧାଡ଼ି "ସର୍ବରୋଗହରଂ ପରମ୍" ଅର୍ଥାତ୍ ଏହା ପ୍ରାୟ ସବୁ ପ୍ରକାରର ରୋଗକୁ ନାଶ କରିବାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
୪. କିପରି ସେବନ କରିବେ? (How to Consume)
* ମାତ୍ରା: ସାଧାରଣତଃ ୧୫ ରୁ ୩୦ ମିଲିଲିଟର ଦଶମୂଳାରିଷ୍ଟ ସମାନ ପରିମାଣର ପାଣି ମିଶାଇ ସେବନ କରିବା ଉଚିତ୍।
* ସମୟ: ଦିନରେ ଦୁଇଥର, ଖାଇବା ପରେ ସେବନ କରନ୍ତୁ।
* ସାବଧାନତା: ଏଥିରେ ପ୍ରାକୃତିକ ଆଲକୋହଲ ଥାଏ, ତେଣୁ ଏହାକୁ ଖାଲି ପେଟରେ ସେବନ ନକରିବା ଭଲ।
୫. ସାବଧାନତା (Precautions)
* ଗର୍ଭାବସ୍ଥାରେ ଏହାକୁ ଡାକ୍ତରଙ୍କ ପରାମର୍ଶ ବିନା ସେବନ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।
* ଯଦି ଆପଣଙ୍କୁ ଡାଇବେଟିସ୍ ଅଛି, ତେବେ ସାବଧାନ ରୁହନ୍ତୁ କାରଣ ଏଥିରେ ମହୁ ବା ଗୁଡ଼ ଥାଇପାରେ।
* ଅତ୍ୟଧିକ ସେବନ କଲେ ପେଟ ଗରମ କିମ୍ବା ଅମ୍ଳପିତ୍ତ (Acidity) ହୋଇପାରେ।
୬. ନିଷ୍କର୍ଷ (Conclusion)
ଦଶମୂଳାରିଷ୍ଟ ଏକ ପ୍ରାକୃତିକ ଏବଂ ନିରାପଦ ଔଷଧ ଯଦି ଏହାକୁ ସଠିକ୍ ମାତ୍ରାରେ ସେବନ କରାଯାଏ। ଏହା ଶରୀରର ରୋଗ ପ୍ରତିରୋଧକ ଶକ୍ତି ବଢ଼ାଏ ଏବଂ ଆମକୁ ଅନେକ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ରୋଗରୁ ରକ୍ଷା କରେ। ଆପଣଙ୍କୁ ଯଦି କୌଣସି ଗମ୍ଭୀର ରୋଗ ଅଛି, ତେବେ ଏହାକୁ ସେବନ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ଜଣେ ଆୟୁର୍ବେଦିକ ଡାକ୍ତରଙ୍କ ସହିତ ପରାମର୍ଶ କରନ୍ତୁ।
टिप्पणियाँ
एक टिप्पणी भेजें