ବାଇ ଜଡ଼ା ଗଛର ଚମତ୍କାରୀ ଔଷଧୀୟ ଗୁଣ! Jatropha curcas benifits in Odia

ବାଇ ଜଡ଼ା ବା ଜାତ୍ରୋଫା (Jatropha curcas): ଏକ ବହୁମୁଖୀ ଔଷଧୀୟ ତଥା ବାୟୋଡିଜେଲ୍ ଗଛ

ଓଡ଼ିଶାର ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ହିଡ଼ କିମ୍ବା ବାଡ଼ରେ ବହୁଳ ଭାବରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁଥିବା ଏକ ଉଦ୍ଭିଦ ହେଉଛି ଜାତ୍ରୋଫା (Jatropha curcas)। ଏହାକୁ ସାଧାରଣତଃ ବାଇଜଡା ଗଛ ,'ଜଙ୍ଗଲୀ ଅରଣ୍ଡି' ବା କେତେକ ସ୍ଥାନରେ 'ରାଜା ଅରଣ୍ଡି' ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ। ବୈଜ୍ଞାନିକ ଭାଷାରେ ଏହାକୁ Jatropha curcas କୁହାଯାଏ। ଏହି ଗଛ କେବଳ ଏକ ବାଡ଼ ଭାବରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ ନାହିଁ, ବରଂ ଏହାର ଅସଂଖ୍ୟ ଔଷଧୀୟ ଗୁଣ ରହିଛି, ଯାହା ପାରମ୍ପରିକ ଚିକିତ୍ସାରେ ଶତାବ୍ଦୀ ଧରି ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଆସୁଛି।

୧. ଗଛର ପରିଚୟ (Botanical Identification)

ଜାତ୍ରୋଫା ଏକ ବହୁବର୍ଷୀ ଗୁଳ୍ମ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ଭିଦ। ଏହା ସାଧାରଣତଃ ୩ ରୁ ୫ ମିଟର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉଚ୍ଚତା ବିଶିଷ୍ଟ ହୋଇଥାଏ।

 * କାଣ୍ଡ ଓ କ୍ଷୀର: ଏହାର କାଣ୍ଡ ବହୁତ କୋମଳ ଏବଂ ଏଥିରେ ଏକ ବିଶେଷ ପ୍ରକାରର କ୍ଷୀର (Latex) ବାହାରିଥାଏ, ଯାହା ବହୁତ ପତଳା ଏବଂ ସ୍ୱଚ୍ଛ ହୋଇଥାଏ।

 * ପତ୍ର: ପତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ବଡ଼, ଚଉଡ଼ା ଏବଂ ସାଧାରଣତଃ ୩ ରୁ ୫ଟି ଲୋବ୍ (Lobe) ବା ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ଥାଏ। ପତ୍ରର ରଙ୍ଗ ଗାଢ଼ ସବୁଜ।

 * ଫୁଲ: ଫୁଲଗୁଡ଼ିକ ଛୋଟ ଏବଂ ହଳଦିଆ-ସବୁଜ ରଙ୍ଗର ହୋଇଥାଏ, ଯାହା ଗୁଛା ଆକାରରେ ଫୁଟିଥାଏ।

 * ଫଳ ଓ ମଞ୍ଜି: ଫଳଗୁଡ଼ିକ ଗୋଲାକାର ଏବଂ କଞ୍ଚା ଅବସ୍ଥାରେ ସବୁଜ ଥାଏ। ପାଚିବା ପରେ ଏହା କଳା ପଡ଼ିଯାଏ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଫଳରେ ୩ଟି କଳା ରଙ୍ଗର ମଞ୍ଜି ଥାଏ, ଯାହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିଷାକ୍ତ କିନ୍ତୁ ତେଲରେ ଭରପୂର।

Botanical name - Jatropha curcas 

Scientific Family: Euphorbiaceae.

English: Physic nut, Barbados nut, Purging nut, Poison nut, Bubble bush.

Hindi: Ratanjyot, Jangli erandi, Jamal ghota.

Sanskrit - Darvanti

ଓଡ଼ିଆ - ବାଇ ଜଡା, ରାମ ଜଡ଼ା, ଲଙ୍କା କାଳ, ଦ୍ରବନ୍ତୀ,

ରାଜ ଜଡ଼ା 

୨. ଔଷଧୀୟ ଉପଯୋଗ (Medicinal Uses)

ଜାତ୍ରୋଫାର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଂଶ - ପତ୍ର, ଫୁଲ, ଚେର, କ୍ଷୀର ଏବଂ ମଞ୍ଜିର ଔଷଧୀୟ ଗୁଣ ରହିଛି।

କ) ଦନ୍ତ ରୋଗ (Dental Problems):

ଜାତ୍ରୋଫାର କ୍ଷୀର (Latex) ଦାନ୍ତ ଯନ୍ତ୍ରଣା ପାଇଁ ଏକ ଅତି ଉତ୍ତମ ଘରୋଇ ଉପଚାର। ଏହାର କ୍ଷୀରକୁ କଳା କପାରେ ବା ତୁଳାରେ ଲଗାଇ ଯନ୍ତ୍ରଣା ହେଉଥିବା ଦାନ୍ତରେ ରଖିଲେ ତୁରନ୍ତ ଆରାମ ମିଳିଥାଏ। ଏହା କୃମି ଦାନ୍ତକୁ ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ କରିଥାଏ।

ଖ) ଚର୍ମ ରୋଗ (Skin Diseases):

ଏହାର କ୍ଷୀରକୁ କାଛୁ, କୁଣ୍ଡିଆ, ଏକଜେମା, ଏବଂ ବ୍ରଣ ଆଦିରେ ଲଗାଇଲେ ଉପକାର ମିଳେ। ଏହା ଏକ ଆଣ୍ଟି-ଫଙ୍ଗାଲ୍ ଏବଂ ଆଣ୍ଟି-ବ୍ୟାକ୍ଟେରିଆଲ୍ ଗୁଣଯୁକ୍ତ।

ଗ) ପୁରୁଣା ଘା' ଏବଂ କ୍ଷତ (Wounds and Ulcers):

ଜାତ୍ରୋଫା ପତ୍ରର ରସ ବା ଏହାର କ୍ଷୀର ଘା'କୁ ଶୀଘ୍ର ଶୁଖାଇବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ। ଏହା ଘା'କୁ ସଫା କରିବା ଏବଂ ସଂକ୍ରମଣରୁ ରକ୍ଷା କରିବାରେ ବହୁତ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ।

ଘ) ଗଣ୍ଠି ବାତ (Rheumatism and Arthritis):

ଏହାର ମଞ୍ଜିରୁ ବାହାରୁଥିବା ତେଲକୁ ଗଣ୍ଠି ବାତ ଯନ୍ତ୍ରଣା ହେଉଥିବା ସ୍ଥାନରେ ମାଲିସ କଲେ ଯନ୍ତ୍ରଣାରୁ ଆରାମ ମିଳିଥାଏ। ଏହା ରକ୍ତ ସଞ୍ଚାଳନକୁ ବୃଦ୍ଧି କରେ।

ଙ) କୋଷ୍ଠକାଠିନ୍ୟ (Constipation):

ଯଦିଓ ଜାତ୍ରୋଫା ମଞ୍ଜି ବିଷାକ୍ତ, ତଥାପି ଏହାର ତେଲକୁ ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ ପରିମାଣରେ (ଡାକ୍ତରୀ ପରାମର୍ଶ କ୍ରମେ) ପେଟ ସଫା କରିବା ପାଇଁ ବା ରେଚକ (Purgative) ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଥାଏ। କିନ୍ତୁ ଏହାର ଘରୋଇ ବ୍ୟବହାର ବହୁତ ବିପଜ୍ଜନକ ହୋଇପାରେ।

ଚ) କାନ ଯନ୍ତ୍ରଣା (Earache):

ଏହାର କୋମଳ ପତ୍ରକୁ ଉଷୁମ କରି ତାର ରସ ୧-୨ ବୁନ୍ଦା କାନରେ ପକାଇଲେ ଯନ୍ତ୍ରଣାରୁ ଆରାମ ମିଳିଥାଏ।

୩. ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପଯୋଗ (Other Uses)

 * ବାୟୋଡିଜେଲ୍ (Biodiesel): ଜାତ୍ରୋଫା ମଞ୍ଜିରେ ପ୍ରାୟ ୩୦-୪୦% ତେଲ ଥାଏ। ଏହି ତେଲକୁ ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ କରି ବାୟୋଡିଜେଲ୍ ତିଆରି କରାଯାଏ, ଯାହା ଡିଜେଲ୍ ଇଞ୍ଜିନରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇପାରେ।

 * ସାବୁନ ଉତ୍ପାଦନ: ଏହାର ତେଲ ସାବୁନ ତିଆରି କରିବାରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ।

 * ବାଡ଼ ଭାବରେ: ଗାଁ ଗହଳିରେ ଏହି ଗଛକୁ ବାଡ଼ ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ କାରଣ ପଶୁମାନେ ଏହାକୁ ଖାଆନ୍ତି ନାହିଁ।

୪. ସତର୍କତା (Caution and Toxicity)

ଜାତ୍ରୋଫା ବହୁତ ଉପକାରୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିଷାକ୍ତ।

 * ବିଷାକ୍ତ ମଞ୍ଜି: ଏହାର ମଞ୍ଜି ଖାଇବା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରବଳ ବାନ୍ତି, ଝାଡ଼ା ଏବଂ ପେଟ ଯନ୍ତ୍ରଣା ହୋଇଥାଏ। ଏହା ଶରୀରରେ ଜଳୀୟ ଅଂଶ କମାଇଦିଏ, ଯାହା ମୃତ୍ୟୁର କାରଣ ମଧ୍ୟ ହୋଇପାରେ।

 * କ୍ଷୀରର ପ୍ରଭାବ: କ୍ଷୀର ଆଖିରେ ପଡ଼ିଲେ ଆଖି ଲାଲ୍ ହେବା କିମ୍ବା ଦୃଷ୍ଟିଶକ୍ତି କମିବାର ସମ୍ଭାବନା ଥାଏ।

 * ଡାକ୍ତରୀ ପରାମର୍ଶ: କୌଣସି ବି ଔଷଧୀୟ ବ୍ୟବହାର ପୂର୍ବରୁ ଅଭିଜ୍ଞ ବୈଦ୍ୟ ବା ଡାକ୍ତରଙ୍କ ପରାମର୍ଶ ନେବା ଆବଶ୍ୟକ।