ଅଗ୍ନିଶିଖା ବା କଲିହାରୀ (Gloriosa Superba): ରୋଗ ନାଶ ପାଇଁ ଏକ ଚମତ୍କାରୀ କିନ୍ତୁ ବିଷାକ୍ତ ବନୌଷଧି।
ଅଗ୍ନିଶିଖା ବା କଲିହାରୀ (Gloriosa Superba): ପ୍ରକୃତିର ଏକ ରହସ୍ୟମୟ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବନୌଷଧି
ଆମ ପୃଥିବୀରେ ଏମିତି କିଛି ଗଛ ଅଛି ଯାହା ଦେଖିବାକୁ ଯେତିକି ସୁନ୍ଦର, ସେତିକି ଗୁଣକାରୀ ମଧ୍ୟ। ସେହିପରି ଏକ ଚମତ୍କାରୀ ଗଛ ହେଉଛି 'ଅଗ୍ନିଶିଖା'। ଏହାର ଫୁଲ ଜଳୁଥିବା ନିଆଁର ଶିଖା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବାରୁ ଏହାକୁ ଅଗ୍ନିଶିଖା କୁହାଯାଏ। ଓଡ଼ିଶାରେ ଏହାକୁ 'କଲିହାରୀ' ବା 'ଲାଙ୍ଗଳିଆ' ଗଛ ବୋଲି ମଧ୍ୟ ଜାଣନ୍ତି। ଇଂରାଜୀରେ ଏହାକୁ Flame Lily ବା Glory Lily କୁହାଯାଏ ଏବଂ ବୈଜ୍ଞାନିକ ନାମ ହେଉଛି Gloriosa superba।
ଆୟୁର୍ବେଦ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଏହାକୁ ଏକ 'ମହୌଷଧି' ଭାବରେ ଗଣନା କରାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ଏହାର ବ୍ୟବହାର ପାଇଁ ଅତ୍ୟଧିକ ସାବଧାନତା ଆବଶ୍ୟକ। ଆଜିର ଏହି ବ୍ଲଗ୍ରେ ଆମେ ଏହି ବିରଳ ଔଷଧୀୟ ଗଛର ପରିଚୟ ଏବଂ ଉପକାରିତା ବିଷୟରେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ଆଲୋଚନା କରିବା।
୧. ଗଛର ପରିଚୟ (Identification of Gloriosa Superba)
ଗଠନ: ଅଗ୍ନିଶିଖା ଏକ ଆରୋହୀ କ୍ଷୁପ (Climbing Herb), ଯାହା ଅନ୍ୟ ଗଛ ବା ବାଡ଼ ସାହାଯ୍ୟରେ ମାଡ଼ିଥାଏ। ଏହାର କାଣ୍ଡ ବହୁତ ନରମ ହୋଇଥାଏ।
ପତ୍ର: ଏହାର ପତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଲମ୍ବା ଏବଂ ଅଗ୍ରଭାଗ ସରୁ ହୋଇ କୁଣ୍ଡଳୀ ପରି ବଙ୍କା ହୋଇଥାଏ, ଯାହା ସାହାଯ୍ୟରେ ଏହା ଅନ୍ୟ ଗଛକୁ ଆଙ୍କୁଡ଼ି ଧରେ।
ଫୁଲ: ଏହାର ଫୁଲ ସବୁଠାରୁ ଆକର୍ଷଣୀୟ। ଫୁଲର ପାଖୁଡ଼ାଗୁଡ଼ିକ ଓଲଟା ଭାବେ ଉପରକୁ ରହିଥାଏ। ପ୍ରଥମେ ଏହା ସବୁଜ, ତା’ପରେ ହଳଦିଆ ଏବଂ ପରିଶେଷରେ ଗାଢ ନାଲି ରଙ୍ଗରେ ପରିଣତ ହୁଏ, ଯାହା ଦୂରରୁ ନିଆଁ ଜଳିବା ଭଳି ଦେଖାଯାଏ।
କନ୍ଦ (Root): ଏହାର ମୂଳ ବା କନ୍ଦ ମାଟି ତଳେ ଥାଏ। ଏହା ଦେଖିବାକୁ ଇଂରାଜୀ ଅକ୍ଷର 'L' କିମ୍ବା ହଳ ଲଙ୍ଗଳ ଭଳି ହୋଇଥାଏ, ସେଥିପାଇଁ ଏହାକୁ 'ଲାଙ୍ଗଳିଆ' ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ।
୨. ଔଷଧୀୟ ଗୁଣ (Medicinal Properties)
କଲିହାରୀ ଗଛରେ 'Colchicine' ନାମକ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କ୍ଷାରାଭ (Alkaloid) ରହିଥାଏ। ଏହାଛଡ଼ା ଏଥିରେ ଆଣ୍ଟି-ଇନଫ୍ଲାମେଟୋରୀ, ଆଣ୍ଟି-ବ୍ୟାକ୍ଟେରିଆଲ୍ ଏବଂ କୀଟନାଶକ ଗୁଣ ପ୍ରଚୁର ପରିମାଣରେ ଥାଏ। ଆୟୁର୍ବେଦ ଅନୁଯାୟୀ ଏହା ବାତ ଏବଂ କଫ ଦୋଷକୁ ନାଶ କରିବାରେ ସହାୟକ ହୋଇଥାଏ।
୩. ଅଗ୍ନିଶିଖା ବା କଲିହାରୀର ବିଭିନ୍ନ ଉପଚାର (Uses and Benefits)
କ) ପ୍ରସବ ପାଇଁ ସହାୟକ (Facilitating Childbirth):
ପୁରାତନ କାଳରୁ ଗାଁ ଗହଳିରେ ଏହାର କନ୍ଦକୁ ଏକ ବିଶେଷ ଉପାୟରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ। ଯଦି ଜଣେ ମହିଳାଙ୍କର ପ୍ରସବ ସମୟରେ ଅତ୍ୟଧିକ କଷ୍ଟ ହେଉଥାଏ କିମ୍ବା ପ୍ରସବ ବିଳମ୍ବ ହେଉଥାଏ, ତେବେ କଲିହାରୀ ମୂଳକୁ ବାଟି ଗୋଡ଼ର ପାଦ ଏବଂ ହାତର ପାପୁଲିରେ ଲଗାଇଲେ ପ୍ରସବ ସହଜ ହୋଇଥାଏ। (ମନେରଖନ୍ତୁ: ଏହାର ଅନ୍ତଃସେବନ ମାରାତ୍ମକ ହୋଇପାରେ)।
ଖ) ଗଣ୍ଠି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଏବଂ ବାତ ରୋଗ (Joint Pain & Gout):
ଆର୍ଥ୍ରାଇଟିସ୍ ବା ଗାଉଟ୍ (Gout) ସମସ୍ୟାରେ କଲିହାରୀ ଏକ ଅମୋଘ ଅସ୍ତ୍ର। ଏହାର କନ୍ଦରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ତେଲକୁ ଗଣ୍ଠିରେ ମାଲିସ୍ କଲେ ଫୁଲା ଏବଂ ଯନ୍ତ୍ରଣା ତୁରନ୍ତ କମିଯାଏ। ଏଥିରେ ଥିବା କୋଲଚିସିନ୍ ୟୁରିକ୍ ଏସିଡ୍କୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ।
ଗ) ଚର୍ମ ରୋଗ ଏବଂ କୁଷ୍ଠ:
ଯେକୌଣସି ଜଟିଳ ଚର୍ମ ରୋଗ ଯଥା - ଯାଦୁ, କାଛୁ, କୁଣ୍ଡିଆ କିମ୍ବା କୁଷ୍ଠ ରୋଗରେ ଏହାର କନ୍ଦକୁ ବାଟି ସେହି ସ୍ଥାନରେ ଲଗାଇଲେ ଚର୍ମ ସଂକ୍ରମଣ ଦୂର ହୁଏ। ଏହା ଶରୀରର ବିଷାକ୍ତ କୀଟାଣୁକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦିଏ।
ଘ) ପେଟର କୃମି ନାଶ ପାଇଁ:
ପିଲାମାନଙ୍କର ପେଟରେ କୃମି ହେଲେ, କଲିହାରୀ ପତ୍ରର ରସକୁ ଅଳ୍ପ ପରିମାଣରେ ବାହାରେ (ନାଭି ଚାରିପଟେ) ଲେପ ଦେଲେ କୃମି ମରିଯାଆନ୍ତି। ଏହାର ତୀବ୍ର ଗନ୍ଧ ଏବଂ ଗୁଣ କୃମି ନାଶକ ଅଟେ।
ଙ) ସାପ ଏବଂ ବିଛା ବିଷ ନାଶକ:
ଯଦି କାହାକୁ କୌଣସି ବିଷାକ୍ତ କୀଟ ବା ବିଛା କାମୁଡ଼ିଥାଏ, ତେବେ କଲିହାରୀ ମୂଳକୁ ପଥରରେ ଘଷି ସେହି ଲେପକୁ ଦଂଶନ ସ୍ଥାନରେ ଲଗାଇଲେ ବିଷର ପ୍ରଭାବ କମିଯାଏ।
ଚ) ଅର୍ଶ ବା ପାଇଲ୍ସ (Piles):
ଅର୍ଶ ରୋଗରେ ଯଦି ଅତ୍ୟଧିକ ଯନ୍ତ୍ରଣା ହେଉଥାଏ, ତେବେ ଏହାର କନ୍ଦକୁ ବାଟି ବାହାର ପଟେ ଲଗାଇଲେ ବଳି ପଡ଼ିଥିବା ମାଂସ ଶୁଖିଯାଏ ଏବଂ କଷ୍ଟ କମିଥାଏ।
୪. ସତର୍କତା ଓ ବିପଦ (Important Precautions)
ଅଗ୍ନିଶିଖା ଯେତିକି ଉପକାରୀ, ସେତିକି ଭୟଙ୍କର ମଧ୍ୟ। ଏହାର ବ୍ୟବହାର ସମୟରେ ନିମ୍ନଲିଖିତ କଥା ପ୍ରତି ଧ୍ୟାନ ଦିଅନ୍ତୁ:
ଅତ୍ୟଧିକ ବିଷାକ୍ତ: ଏହାର ସମସ୍ତ ଅଂଶ, ବିଶେଷ କରି କନ୍ଦ ଅତ୍ୟଧିକ ବିଷାକ୍ତ। ଏହାକୁ ଭୁଲ୍ରେ ବି ପାଟିରେ ଦିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ। ଏହାକୁ ଖାଇବା ଦ୍ୱାରା ବାନ୍ତି, ମୁଣ୍ଡ ବୁଲାଇବା ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁ ମଧ୍ୟ ହୋଇପାରେ।
ଗର୍ଭବତୀ ମହିଳା: ଗର୍ଭବତୀ ମହିଳାମାନେ ଏହାକୁ ବିନା ପରାମର୍ଶରେ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଅନୁଚିତ୍, କାରଣ ଏହା ଗର୍ଭପାତ କରାଇବାର କ୍ଷମତା ରଖିଥାଏ।
ଶୁଦ୍ଧିକରଣ: ଆୟୁର୍ବେଦରେ ଏହାର ବ୍ୟବହାର ପୂର୍ବରୁ କନ୍ଦକୁ ଗାଈ କ୍ଷୀର ବା ଗୋମୂତ୍ରରେ ଶୁଦ୍ଧ କରାଯାଏ। ତେଣୁ ସାଧାରଣ ଲୋକେ ଏହାକୁ ସିଧାସଳଖ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ବୈଦ୍ୟଙ୍କ ପରାମର୍ଶ: ସର୍ବଦା ଜଣେ ଅଭିଜ୍ଞ ଆୟୁର୍ବେଦ ଡାକ୍ତରଙ୍କ ତତ୍ତ୍ୱାବଧାନରେ ହିଁ ଏହାର ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତୁ।
ଶେଷ କଥା (Conclusion)
ଅଗ୍ନିଶିଖା ବା କଲିହାରୀ ପ୍ରକୃତରେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ବନୌଷଧି। ଏହାର ସଠିକ୍ ବ୍ୟବହାର ଜୀବନ ରକ୍ଷାକାରୀ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ଭୁଲ୍ ବ୍ୟବହାର ବିପଜ୍ଜନକ ହୋଇପାରେ। ଆମ ପୂର୍ବପୁରୁଷମାନେ ଏହିସବୁ ଜଡ଼ିବୁଟି ମାଧ୍ୟମରେ ଅନେକ ଅସାଧ୍ୟ ରୋଗ ଭଲ କରୁଥିଲେ। ଆଜିର ସମୟରେ ଏହି ଜ୍ଞାନକୁ ସାଇତି ରଖିବା ଏବଂ ସଚେତନ ରହିବା ନିହାତି ଜରୁରୀ।
ଆପଣଙ୍କୁ ଯଦି ଏହି ପୋଷ୍ଟଟି ଉପଯୋଗୀ ଲାଗିଲା, ତେବେ ଏହାକୁ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ସହ ଶେୟାର କରନ୍ତୁ ଏବଂ ସଚେତନତା ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତୁ।
टिप्पणियाँ
एक टिप्पणी भेजें