ସଫେଇତା (Sapodilla) ର ଔଷଧୀୟ ଗୁଣ: ଜାଣନ୍ତୁ କେଉଁ ସବୁ ରୋଗ ପାଇଁ ଚିକ୍କୁ ବା ସଫେଇତା ଏକ ବରଦାନ।
ସଫେଇତା (Sapodilla): କେବଳ ଏକ ସ୍ୱାଦିଷ୍ଟ ଫଳ ନୁହେଁ, ବରଂ ଅନେକ ରୋଗର ମହୌଷଧି | ଜାଣନ୍ତୁ ଏହାର ଔଷଧୀୟ ଗୁଣ
ଆମେ ସମସ୍ତେ ସଫେଇତା ଫଳ ଖାଇବାକୁ ଭଲ ପାଉ। ଏହାର ମିଠା ଏବଂ ଦାନାଦାର ସ୍ୱାଦ ପିଲାଠାରୁ ବୃଦ୍ଧ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତଙ୍କର ପ୍ରିୟ। କିନ୍ତୁ ଆପଣ ଜାଣନ୍ତି କି, ଆୟୁର୍ବେଦ ଅନୁସାରେ ସଫେଇତା କେବଳ ଏକ ଫଳ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହାର ଗଛର ଛେଲି, ପତ୍ର ଏବଂ ମଞ୍ଜିରେ ଅନେକ ଔଷଧୀୟ ଗୁଣ ଲୁଚି ରହିଛି? ଇଂରାଜୀରେ ଏହାକୁ Sapodilla ବା Chikoo କୁହାଯାଏ ଏବଂ ଏହାର ବୈଜ୍ଞାନିକ ନାମ ହେଉଛି Manilkara zapota।
ଆଜିର ଏହି ପୋଷ୍ଟରେ ଆମେ ସଫେଇତା ଗଛର ପରିଚୟ ଏବଂ ଏହାର ଚମତ୍କାରୀ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଉପକାରିତା ବିଷୟରେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ଜାଣିବା।
୧. ଗଛର ପରିଚୟ (Identification of Sapodilla Tree)
ଗଛ: ସଫେଇତା ଏକ ସବୁଜିମା ଭରା ବହୁବର୍ଷୀ ଗଛ, ଯାହା ପ୍ରାୟ ୩୦ ରୁ ୪୦ ଫୁଟ ଉଚ୍ଚତା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଢ଼ିଥାଏ। ଏହାର ଗଣ୍ଠି ଏବଂ ଶାଖାଗୁଡ଼ିକ ବହୁତ ଶକ୍ତ।
ପତ୍ର: ଏହାର ପତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଚିକ୍କଣ, ଗାଢ଼ ସବୁଜ ଏବଂ ଅଣ୍ଡାକୃତି। ପତ୍ରକୁ ଚିରିଲେ ସେଥିରୁ ଧଳା ରଙ୍ଗର ଅଠା ବା କ୍ଷୀର ବାହାରେ।
ଫଳ: ଫଳଗୁଡ଼ିକ ଗୋଲାକାର କିମ୍ବା ଅଣ୍ଡାକୃତି ହୋଇଥାଏ। ଏହାର ଉପରିଭାଗ ପାଉଁଶିଆ-ବାଦାମୀ ରଙ୍ଗର ଏବଂ ଖସଖସିଆ। ପାଚିଲା ଫଳ ଭିତରେ ମିଠା ମାଂସଳ ଅଂଶ ଏବଂ କଳା ରଙ୍ଗର ଚିକ୍କଣ ମଞ୍ଜି ଥାଏ।
ଅଠା (Chicle): ସଫେଇତା ଗଛରୁ ବାହାରୁଥିବା ଧଳା କ୍ଷୀରକୁ 'ଚିକଲ୍' (Chicle) କୁହାଯାଏ, ଯାହାକୁ ଚୁଇଙ୍ଗମ୍ (Chewing gum) ତିଆରିରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ।
୨. ପୋଷକ ତତ୍ତ୍ୱ (Nutritional Value)
ସଫେଇତା ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଫଳ। ଏଥିରେ ପ୍ରଚୁର ପରିମାଣରେ:
ଭିଟାମିନ୍ A ଏବଂ C: ଯାହା ଆଖି ଏବଂ ତ୍ୱଚା ପାଇଁ ଭଲ।
ଖଣିଜ ଲବଣ: ଆଇରନ୍, କ୍ୟାଲସିୟମ୍ ଏବଂ ଫସଫରସ୍ ଥାଏ।
ଆଣ୍ଟି-ଅକ୍ସିଡାଣ୍ଟ: ଏଥିରେ ଟାନିନ୍ (Tannin) ନାମକ ପଲିଫେନୋଲ୍ ଥାଏ, ଯାହା ଶରୀରରେ ପ୍ରଦାହ କମାଏ।
୩. ସଫେଇତାର ଔଷଧୀୟ ଉପଯୋଗ (Medicinal Uses)
କ) ପାଚନ ଶକ୍ତି ଏବଂ କୋଷ୍ଠକାଠିନ୍ୟ:
ସଫେଇତାରେ ଫାଇବର୍ (ତନ୍ତୁ) ଭରପୂର ମାତ୍ରାରେ ଥାଏ। ଏହା ଏକ ପ୍ରାକୃତିକ ରେଚକ (Laxative) ଭାବରେ କାମ କରେ। ପ୍ରତିଦିନ ସଫେଇତା ଖାଇବା ଦ୍ୱାରା ପେଟ ସଫା ରହେ ଏବଂ କୋଷ୍ଠକାଠିନ୍ୟ ସମସ୍ୟା ଦୂର ହୁଏ।
ଖ) ଶକ୍ତି ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ (Instant Energy):
ସଫେଇତାରେ ଫ୍ରୁକ୍ଟୋଜ୍ ଏବଂ ସୁକ୍ରୋଜ୍ ପରି ପ୍ରାକୃତିକ ଶର୍କରା ଥାଏ। ଯେଉଁମାନେ ଶାରୀରିକ ପରିଶ୍ରମ ଅଧିକ କରନ୍ତି କିମ୍ବା କ୍ଲାନ୍ତ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସଫେଇତା ଖାଇଲେ ତୁରନ୍ତ ଶକ୍ତି ପାଇଥାନ୍ତି।
ଗ) ହାଡ଼ ମଜବୁତ କରିବାରେ:
ଏଥିରେ କ୍ୟାଲସିୟମ୍, ଫସଫରସ୍ ଏବଂ ଆଇରନ୍ ଅଧିକ ଥିବାରୁ ଏହା ହାଡ଼ର ଘନତ୍ୱ ବଢ଼ାଇଥାଏ। ବୟସ୍କ ବ୍ୟକ୍ତି ଏବଂ ବଢ଼ୁଥିବା ପିଲାଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉପକାରୀ।
ଘ) ଶ୍ୱାସକ୍ରିୟା ଏବଂ କାଶରୁ ମୁକ୍ତି:
ସଫେଇତାରେ ଥିବା ପୋଷକ ତତ୍ତ୍ୱ ନାକ ଏବଂ ଶ୍ୱାସନଳୀରୁ କଫ ବାହାର କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ। ଏହା ଦ୍ୱାରା ପୁରୁଣା କାଶ ଏବଂ ଥଣ୍ଡା ସମସ୍ୟାରୁ ଆରାମ ମିଳେ।
ଙ) ମାନସିକ ଚାପ ଓ ଅବସାଦ (Stress Relief):
ସଫେଇତାକୁ ଏକ ପ୍ରାକୃତିକ ଶାନ୍ତିଦାୟକ (Sedative) ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ। ଏହା ସ୍ନାୟୁଗୁଡ଼ିକୁ ଶାନ୍ତ ରଖିବା ସହ ମାନସିକ ଚାପ କମାଇବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାଏ।
ଚ) କୀଟ ଦଂଶନ ଏବଂ ଚର୍ମ ରୋଗ:
ଯଦି କୌଣସି ବିଷାକ୍ତ ପୋକ କାମୁଡ଼ିଥାଏ, ତେବେ ସଫେଇତା ମଞ୍ଜିକୁ ବାଟି ଲେପ ଦେଲେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଏବଂ ଫୁଲା କମିଥାଏ। ଏହାର ଛେଲିର କାଢ଼ା ଚର୍ମର ସଂକ୍ରମଣ ଦୂର କରିବାରେ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ।
୪. ସଫେଇତା ଗଛର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଂଶର ବ୍ୟବହାର
ଗଛର ଛେଲି: ଏହାର ଛେଲିକୁ ପାଣିରେ ସିଝାଇ ପିଇଲେ ଜ୍ୱର କମିଥାଏ ଏବଂ ଏହା ଅତିସାର (Diarrhea) ରୋଗରେ ମଧ୍ୟ ଫଳପ୍ରଦ।
ପତ୍ର: ସଫେଇତା ପତ୍ରକୁ ଗରମ କରି ଗଣ୍ଠିରେ ବାନ୍ଧିଲେ ଗଣ୍ଠି ଯନ୍ତ୍ରଣାରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।
ମଞ୍ଜି: ମଞ୍ଜିକୁ ଗୁଣ୍ଡ କରି ମୂତ୍ରାଶୟର ଷ୍ଟୋନ୍ (Kidney Stone) ବାହାର କରିବା ପାଇଁ ଆୟୁର୍ବେଦରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ଏହା କେବଳ ପରାମର୍ଶ ଅନୁଯାୟୀ କରିବା ଉଚିତ୍।
୫. ସତର୍କତା (Precautions)
ଅପକ୍ୱ ଫଳ: କଞ୍ଚା ସଫେଇତା ଖାଆନ୍ତୁ ନାହିଁ। ଏଥିରେ ଥିବା ଅଠା ପାଟିରେ କ୍ଷତ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ ଏବଂ ହଜମରେ ସମସ୍ୟା ଦେଇପାରେ।
ମଧୁମେହ: ସଫେଇତାରେ ଶର୍କରା ଅଧିକ ଥିବାରୁ ମଧୁମେହ (Diabetes) ରୋଗୀମାନେ ଏହାକୁ ସୀମିତ ପରିମାଣରେ ଖାଇବା ଉଚିତ୍।
ମଞ୍ଜି: ମଞ୍ଜିରେ କଣ୍ଟା ପରି ଏକ ଅଂଶ ଥାଏ, ତେଣୁ ଖାଇବା ସମୟରେ ସାବଧାନ ରୁହନ୍ତୁ।
ଶେଷ କଥା (Conclusion)
ସଫେଇତା କେବଳ ଏକ ସ୍ୱାଦିଷ୍ଟ ଫଳ ନୁହେଁ, ଏହା ପ୍ରକୃତିର ଏକ ଅମୂଲ୍ୟ ଉପହାର। ନିଜ ବାଡ଼ି ବଗିଚାରେ ଏହି ଗଛଟିଏ ଲଗାନ୍ତୁ ଏବଂ ଏହାର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟଗତ ଫାଇଦା ଉଠାନ୍ତୁ। ମନେରଖନ୍ତୁ, ପ୍ରାକୃତିକ ଖାଦ୍ୟ ହିଁ ସୁସ୍ଥ ଜୀବନର ଚାବିକାଠି।
टिप्पणियाँ
एक टिप्पणी भेजें