ସପ୍ତରଙ୍ଗୀ: ମଧୁମେହ ପାଇଁ ପ୍ରକୃତିର ବରଦାନ | Saptarangi (Salacia reticulata) Benefits for Diabetes in Odia
ଆଜି ଆମେ ଏମିତି ଏକ ବିରଳ ଏବଂ ଚମତ୍କାରୀ ଜଡ଼ିବୁଟି ବିଷୟରେ ଜାଣିବା, ଯାହା ବିଶେଷ କରି ମଧୁମେହ ବା ଡାଇବେଟିସ୍ ରୋଗୀଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରକୃତିର ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦ। ଏହି ଗଛର ନାମ ହେଉଛି ସପ୍ତରଙ୍ଗୀ। ଆୟୁର୍ବେଦ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଏହାର ବ୍ୟବହାର ହଜାର ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ହୋଇଆସୁଛି। ଆଜିର ଏହି ପୋଷ୍ଟ ରେ ଆମେ ସପ୍ତରଙ୍ଗୀ ଗଛର ପରିଚୟ ଏବଂ ଏହାର ଚମତ୍କାରୀ ଉପକାରିତା ବିଷୟରେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ଆଲୋଚନା କରିବା।
୧. ଗଛର ପରିଚୟ (Identification)
* ନାମ: ଏହାକୁ ଓଡ଼ିଆ ଓ ହିନ୍ଦୀରେ ସପ୍ତରଙ୍ଗୀ କୁହାଯାଏ। ଏହାର ବୈଜ୍ଞାନିକ ନାମ ହେଉଛି Salacia reticulata।
ସଂସ୍କୃତ - ସପ୍ତରଙ୍ଗୀ , ସପ୍ତ ଚକ୍ର, ବଇରୀ ଲତା
English - Salacia plant
ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭାଷାରେ ଏହାକୁ
Kothala, Himbutu (Sinhala), Ponkoranti
କୁହାଯାଏ।
* ଆକାର: ସପ୍ତରଙ୍ଗୀ ଏକ ବଡ଼ ଆରୋହୀ କ୍ଷୁପ ବା ଲତା ଜାତୀୟ ଗଛ (Large woody climber), ଯାହା ଅନ୍ୟ ଗଛର ସାହାଯ୍ୟରେ ଉପରକୁ ମାଡ଼ିଥାଏ।
* କାଣ୍ଡ ଓ ଚେର: ଏହାର ଡାଳ ବା କାଠକୁ କାଟିଲେ ଏହାର ଭିତରେ ସାତଟି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗର ବଳୟ (Rings) ଦେଖାଯାଏ, ସେଥିପାଇଁ ଏହାର ନାମ 'ସପ୍ତରଙ୍ଗୀ' ରଖାଯାଇଛି।
* ପତ୍ର: ଏହାର ପତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଗାଢ଼ ସବୁଜ, ଚିକ୍କଣ ଏବଂ ପରସ୍ପର ବିପରୀତ ଦିଗରେ ରହିଥାଏ।
* ଫଳ: ଏହାର ଫଳ ଛୋଟ, ଗୋଲାକାର ଏବଂ ପାଚିଲେ ନାଲି ରଙ୍ଗର ହୋଇଥାଏ।
୨. ସପ୍ତରଙ୍ଗୀର ଔଷଧୀୟ ଉପଯୋଗ (Medicinal Benefits)
କ) ମଧୁମେହ (Diabetes) ର ମହୌଷଧି:
ସପ୍ତରଙ୍ଗୀର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଗୁଣ ହେଉଛି ଏହା ରକ୍ତରେ ଶର୍କରା ସ୍ତରକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ। ଏଥିରେ 'ସାଲାସିନୋଲ' (Salacinol) ନାମକ ଏକ ତତ୍ତ୍ୱ ଥାଏ, ଯାହା ଶରୀରରେ କାର୍ବୋହାଇଡ୍ରେଟ୍କୁ ଚିନିରେ ପରିଣତ ହେବା ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଧୀର କରିଦିଏ। ଏହା ଫଳରେ ଖାଇବା ପରେ ହଠାତ୍ ବ୍ଲଡ୍ ସୁଗାର୍ ବଢ଼େ ନାହିଁ।
ଖ) ଓଜନ ହ୍ରାସ (Weight Loss):
ମୋଟାପଣ ବା ଓଜନ କମାଇବା ପାଇଁ ସପ୍ତରଙ୍ଗୀ ଏକ ଉତ୍ତମ ପ୍ରାକୃତିକ ଉପାୟ। ଏହା ଶରୀରର ମେଟାବୋଲିଜିମ୍ ବୃଦ୍ଧି କରେ ଏବଂ ଅନାବଶ୍ୟକ ଚର୍ବି (Fat) କୁ ତରଳାଇବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ।
ଗ) ମହିଳାଙ୍କ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସମସ୍ୟା:
ମହିଳାମାନଙ୍କର ମାସିକ ଧର୍ମରେ ଅନିୟମିତତା ବା ଅତ୍ୟଧିକ ତଳି ପେଟ ଯନ୍ତ୍ରଣା ହେଉଥିଲେ, ସପ୍ତରଙ୍ଗୀ ର କାଢ଼ା ସେବନ କଲେ ବହୁତ ଶୀଘ୍ର ଆରାମ ମିଳିଥାଏ। ଏହା ଗର୍ଭାଶୟ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ବିକାର ଦୂର କରେ।
ଘ) ଚର୍ମ ରୋଗରୁ ମୁକ୍ତି:
ସପ୍ତରଙ୍ଗୀରେ ରକ୍ତ ଶୋଧକ (Blood Purifier) ଗୁଣ ରହିଛି। ଏହାର ନିୟମିତ ସେବନ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ତ ସଫା ହୁଏ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ବ୍ରଣ, କୁଣ୍ଡିଆ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଚର୍ମ ସମସ୍ୟା ଦୂର ହୋଇଥାଏ।
ଙ) ଗଣ୍ଠି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଓ ବାତ:
ସପ୍ତରଙ୍ଗୀରେ ଆଣ୍ଟି-ଇନଫ୍ଲାମେଟୋରୀ ଗୁଣ ଥାଏ। ଗଣ୍ଠି ବିନ୍ଧା ବା ବାତ ରୋଗୀମାନେ ଏହାର ଚୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ୟବହାର କଲେ ଗଣ୍ଠିର ଫୁଲା ଏବଂ ଯନ୍ତ୍ରଣା କମିଯାଏ।
ଚ) ହଜମ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଉନ୍ନତି:
ଯକୃତ (Liver) କୁ ସୁସ୍ଥ ରଖିବା ସହ ପେଟର ଗ୍ୟାସ୍ ଏବଂ ବଦହଜମି ସମସ୍ୟା ଦୂର କରିବାରେ ସପ୍ତରଙ୍ଗୀ ସାହାଯ୍ୟ କରେ।
୩. ବ୍ୟବହାର ବିଧି (How to Use)
* କାଢ଼ା: ସପ୍ତରଙ୍ଗୀ କାଠର ଛୋଟ ଖଣ୍ଡକୁ ରାତିରେ ପାଣିରେ ଭିଜାଇ ରଖନ୍ତୁ। ସକାଳେ ସେହି ପାଣିକୁ ସାମାନ୍ୟ ଗରମ କରି ଛାଣି ପିଅନ୍ତୁ।
* ଚୂର୍ଣ୍ଣ: ବଜାରରେ ଏହାର ଚୂର୍ଣ୍ଣ ମଧ୍ୟ ଉପଲବ୍ଧ। ଅଧା ଚାମଚ ଚୂର୍ଣ୍ଣକୁ ଦିନକୁ ଦୁଇଥର ଉଷୁମ ପାଣି ସହିତ ସେବନ କରାଯାଇପାରେ।
* ସପ୍ତରଙ୍ଗୀ ଗ୍ଲାସ୍: ପୁରାତନ କାଳରେ ସପ୍ତରଙ୍ଗୀ କାଠରେ ତିଆରି ଗ୍ଲାସ୍ରେ ପାଣି ରଖି ପିଇବାର ପରମ୍ପରା ଥିଲା।
୪. ସତର୍କତା (Precautions)
* ଗର୍ଭବତୀ ମହିଳା ଏବଂ ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଉଥିବା ମାଆମାନେ ଏହାକୁ ସେବନ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ଡାକ୍ତରଙ୍କ ପରାମର୍ଶ ନେବା ଉଚିତ୍।
* ଯେଉଁମାନଙ୍କର ସୁଗାର୍ ବହୁତ ଲୋ (Low) ରହେ, ସେମାନେ ଏହାକୁ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।
ଶେଷ କଥା (Conclusion):
ବନ୍ଧୁଗଣ, ସପ୍ତରଙ୍ଗୀ ପ୍ରକୃତିର ଏମିତି ଏକ ଉପହାର ଯାହା ବିନା କୌଣସି ପାର୍ଶ୍ୱ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାରେ ଆପଣଙ୍କୁ ମଧୁମେହ ଭଳି ରୋଗ ସହ ଲଢ଼ିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ। ଯଦି ଏହି ସୂଚନା ଭଲ ଲାଗିଥାଏ ତେବେ ପୋଷ୍ଟ କୁ ଲାଇକ୍ ଏବଂ ଶେୟାର କରନ୍ତୁ।
ଏମିତି ଆହୁରି ଅନେକ ଜଡ଼ିବୁଟି ବିଷୟରେ ଜାଣିବା ପାଇଁ ବନୌଷଧି ସହିତ ଯୋଡ଼ି ହୋଇ ରୁହନ୍ତୁ।
टिप्पणियाँ
एक टिप्पणी भेजें