ଛୋଟ ଧୁତୁରା ବା ଅଗରା (Xanthium Strumarium) ର ଔଷଧୀୟ ଗୁଣ ଏବଂ ପରିଚୟ।

ଛୋଟ ଧୁତୁରା ବା ଅଗରା (Xanthium Strumarium): ଏକ ସାଧାରଣ ଅନାବନା ଗଛର ଅସାଧାରଣ ଔଷଧୀୟ ଗୁଣ

ଆମ ପରିବେଶରେ ଏମିତି ଅନେକ ଗଛଲତା ଅଛି, ଯାହାକୁ ଆମେ ଅଦରକାରୀ ଭାବି ଅବହେଳା କରୁ। ସେହିପରି ଏକ ଗଛ ହେଉଛି 'ଅଗରା', ଯାହାକୁ ଅନେକ ସ୍ଥାନରେ 'ଛୋଟ ଧୁତୁରା' ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ। ଇଂରାଜୀରେ ଏହାକୁ Common Cocklebur ଏବଂ ବୈଜ୍ଞାନିକ ନାମରେ Xanthium Strumarium କୁହାଯାଏ। ଏହି ଗଛର ଫଳଗୁଡ଼ିକ ଛୋଟ ଛୋଟ ଏବଂ ସେଥିରେ କଣ୍ଟା ଥାଏ, ଯାହା ପଶୁମାନଙ୍କ ଦେହରେ କିମ୍ବା ମଣିଷର ପୋଷାକରେ ସହଜରେ ଲାଗିଯାଏ। ତେଣୁ ଏହାକୁ ଗାଁ ଗହଳିରେ 'ଅଗରା' ବୋଲି ନାମିତ କରାଯାଇଛି।

ଆଜିର ଏହି ବିଶେଷ ପୋଷ୍ଟରେ ଆମେ ଜାଣିବା ଏହି ଛୋଟ ଧୁତୁରା ଗଛ କିପରି ଆମର ଅନେକ ଜଟିଳ ରୋଗକୁ ଭଲ କରିବାର କ୍ଷମତା ରଖିଛି।

୧. ଗଛର ପରିଚୟ (Identification of Xanthium Strumarium)

ଗଛ: ଏହା ଏକ ବର୍ଷଜୀବୀ କ୍ଷୁପ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ଭିଦ, ଯାହା ସାଧାରଣତଃ ୨ ରୁ ୪ ଫୁଟ ଉଚ୍ଚତା ବିଶିଷ୍ଟ ହୋଇଥାଏ। ଏହା ପ୍ରାୟତଃ ପଡ଼ିଆ, ନାଳ କୂଳ ଏବଂ ରାସ୍ତା କଡ଼ରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ।

ପତ୍ର: ଏହାର ପତ୍ର ଗୁଡ଼ିକ କାତିଆ (triangular) ଏବଂ ଧାରଗୁଡ଼ିକ ଖସଖସିଆ ହୋଇଥାଏ। ଦେଖିବାକୁ ଏହା ସାଧାରଣ ଧୁତୁରା ପତ୍ର ସହ ସାମାନ୍ୟ ସମାନ।

ଫଳ: ଏହାର ଫଳଗୁଡ଼ିକ ଅଣ୍ଡାକୃତି ଏବଂ ବହୁତ କଠିନ। ଫଳ ସାରା ଛୋଟ ଛୋଟ ବଙ୍କା କଣ୍ଟା ଭରି ରହିଥାଏ, ଯାହା ସହଜରେ କାହା ସହ ବି ଲାଗିଯାଏ। ଫଳ ଭିତରେ ଦୁଇଟି ମଞ୍ଜି ଥାଏ।

୨. ଔଷଧୀୟ ଗୁଣ (Medicinal Properties)

ଆୟୁର୍ବେଦ ଅନୁଯାୟୀ, ଅଗରା ଗଛ କଟୁ (ରାଗ), ଗରମ ଏବଂ ବିଷଘ୍ନ ଅଟେ। ଏଥିରେ ଆଣ୍ଟି-ଇନଫ୍ଲାମେଟୋରୀ (ପ୍ରଦାହ ନାଶକ), ଆଣ୍ଟି-ବ୍ୟାକ୍ଟେରିଆଲ୍ ଏବଂ ଆଣ୍ଟି-କ୍ୟାନ୍ସର ଗୁଣ ଥିବା ଗବେଷଣାରୁ ଜଣାପଡ଼ିଛି।

୩. ଅଗରା ବା ଛୋଟ ଧୁତୁରାର ବିଭିନ୍ନ ଉପଚାର (Uses and Benefits)

କ) ଦୀର୍ଘଦିନର ମୁଣ୍ଡବିନ୍ଧା (Migraine/Headache):

ଛୋଟ ଧୁତୁରାର ଫଳକୁ ବାଟି ଏହାର ରସକୁ କପାଳରେ ଲଗାଇଲେ କିମ୍ବା ଏହାର ଶୁଖିଲା ଫଳକୁ ଜଳାଇ ତାର ଧୂଆଁ ଶୁଙ୍ଘିଲେ ମୁଣ୍ଡବିନ୍ଧାରୁ ତୁରନ୍ତ ଆରାମ ମିଳିଥାଏ।

ଖ) ଚର୍ମ ରୋଗ ଏବଂ କୁଣ୍ଡିଆ:

ଯଦି ଶରୀରରେ ବାରମ୍ବାର କୁଣ୍ଡିଆ, ଯାଦୁ କିମ୍ବା ଏକଜିମା ଭଳି ସମସ୍ୟା ହେଉଥାଏ, ତେବେ ଅଗରା ପତ୍ରକୁ ବାଟି ସେଥିରେ ଅଳ୍ପ ହଳଦୀ ମିଶାଇ ଲଗାନ୍ତୁ। ଏହାର ଆଣ୍ଟି-ଫଙ୍ଗଲ୍ ଗୁଣ ଚର୍ମର ସଂକ୍ରମଣକୁ ମୂଳରୁ ଶେଷ କରିଦିଏ।

ଗ) ଗଣ୍ଠି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଏବଂ ଆର୍ଥ୍ରାଇଟିସ୍:

ବାତ ରୋଗ ଯୋଗୁଁ ଗଣ୍ଠି ଫୁଲିଯିବା ବା ଯନ୍ତ୍ରଣା ହେଉଥିଲେ, ଅଗରା ଗଛର ପତ୍ର ଏବଂ ମୂଳକୁ ପାଣିରେ ସିଝାଇ ସେହି ପାଣିରେ ସେକ ଦିଅନ୍ତୁ। ଏହାର ପତ୍ରକୁ ଗରମ କରି ଗଣ୍ଠିରେ ବାନ୍ଧିଲେ ମଧ୍ୟ ଯନ୍ତ୍ରଣା କମିଯାଏ।

ଘ) ମୂତ୍ରାଶୟ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ସମସ୍ୟା:

ପରିସ୍ରା ପୋଡ଼ା ବା ପରିସ୍ରା ଅଟକି ରହିବା ଭଳି ସମସ୍ୟାରେ ଏହାର ମୂଳର କାଢ଼ା (Decoction) ଅତ୍ୟନ୍ତ ଫଳପ୍ରଦ। ଏହା ମୂତ୍ରାଶୟର ସଂକ୍ରମଣକୁ ଦୂର କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ।

ଙ) କାନର ସମସ୍ୟା:

କାନରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ହେଉଥିଲେ କିମ୍ବା କାନରୁ ପୂଜ ବାହାରୁଥିଲେ, ଏହାର ପତ୍ର ରସକୁ ସାମାନ୍ୟ ଗରମ କରି ୧-୨ ଟୋପା କାନରେ ପକାଇଲେ ଉପକାର ମିଳେ।

ଚ) ସ୍ତନ ପ୍ରଦାହ (Mastitis):

ମହିଳାମାନଙ୍କର ସ୍ତନରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ବା ଫୁଲା ହେଉଥିଲେ, ଅଗରା ପତ୍ରକୁ ବାଟି ସାମାନ୍ୟ ଗରମ କରି ଲେପ ଦେଲେ ଫୁଲା କମିଯାଏ।

୪. ସତର୍କତା ଓ ସାବଧାନତା (Precautions)

ଛୋଟ ଧୁତୁରା ବା ଅଗରା ବ୍ୟବହାର କରିବା ସମୟରେ କିଛି ବିଶେଷ ସାବଧାନତା ଅବଲମ୍ବନ କରିବା ଜରୁରୀ:

ବିଷାକ୍ତତା: ଏହି ଗଛର ଫଳ ଏବଂ ମଞ୍ଜିରେ 'Carboxyatractyloside' ନାମକ ଏକ ବିଷାକ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ଥାଏ। ତେଣୁ ଏହାକୁ ସାବଧାନତାର ସହ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତୁ।

ଗୋରୁଗାଈଙ୍କ ପାଇଁ: ଗୋରୁଗାଈ ବା ଅନ୍ୟ ପଶୁମାନେ ଯଦି ଏହାର କଅଁଳ ପତ୍ର ଖାଇଦିଅନ୍ତି, ତେବେ ସେମାନଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ହେବାର ଆଶଙ୍କା ଥାଏ। ତେଣୁ ପଶୁମାନଙ୍କୁ ଏହି ଗଛଠାରୁ ଦୂରେଇ ରଖନ୍ତୁ।

ବୈଦ୍ୟଙ୍କ ପରାମର୍ଶ: ଏହାର ଅନ୍ତଃସେବନ (ଖାଇବା) ପାଇଁ ନିଜେ କୌଣସି ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ। ସର୍ବଦା ଜଣେ ଅଭିଜ୍ଞ ଆୟୁର୍ବେଦ ବୈଦ୍ୟ ବା ଡାକ୍ତରଙ୍କ ପରାମର୍ଶ ନିଅନ୍ତୁ।

ଶେଷ କଥା (Conclusion)

ପ୍ରକୃତିର ପ୍ରତ୍ୟେକଟି ଉଦ୍ଭିଦ କିଛି ନା କିଛି ରହସ୍ୟ ଲୁଚାଇ ରଖିଛି। ଅଗରା ବା ଛୋଟ ଧୁତୁରା ଭଳି ଅନାବନା ଗଛ ମଧ୍ୟ ଆମ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପାଇଁ ଏକ ବରଦାନ ସଦୃଶ। ଯଦି ଆମେ ଏହାର ସଠିକ୍ ପରିଚୟ ଏବଂ ବ୍ୟବହାର ବିଧି ଜାଣିବା, ତେବେ ସାଧାରଣ ରୋଗ ପାଇଁ ଆମକୁ ଡାକ୍ତରଖାନା ଦୌଡ଼ିବାକୁ ପଡ଼ିବ ନାହିଁ। 

ଆଶା କରେ ଏହି ପୋଷ୍ଟଟି ଆପଣଙ୍କ ପାଠକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଯୋଗୀ ହେବ। ଆହୁରି ଅଧିକ ବନୌଷଧି ବିଷୟରେ ଜାଣିବା ପାଇଁ ଆମ ସହିତ ଯୋଡ଼ି ହୋଇ ରୁହନ୍ତୁ।