ଶଙ୍କର ଜଟା (Uraria picta): ଭଙ୍ଗା ହାଡ଼ ଯୋଡ଼ିବାର ପ୍ରାକୃତିକ ଔଷଧ | Benefits of Prishniparni

ଶଙ୍କର ଜଟା (Uraria picta): ପରିଚୟ ଏବଂ ଏହାର ଚମତ୍କାରୀ ଔଷଧୀୟ ଉପଯୋଗ ବିଷୟରେ ଜାଣନ୍ତୁ।

ଆୟୁର୍ବେଦ ଅନୁସାରେ ସବୁ ରୋଗର ମୂଳ କାରଣ ବାତ ପିତ ଏବଂ କଫ ଦୋଷ କୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ ଏହି ଗଛ। ଏଥିପାଇଁ ଏହାକୁ ଦଶମୂଳ ଔଷଧ ରେ ଏହାକୁ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ।

ଭାରତୀୟ ଆୟୁର୍ବେଦର ପ୍ରସିଦ୍ଧ 'ଦଶମୂଳ' (Dashamoola) ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଓଷଧୀୟ ବୃକ୍ଷ ହେଉଛି ଶଙ୍କର ଜଟା। ଏହାକୁ ଇଂରାଜୀରେ Painted Tick Trefoil ଏବଂ ବୈଜ୍ଞାନିକ ନାମରେ Uraria picta କୁହାଯାଏ। ଓଡ଼ିଶାରେ ଏହା 'ଶଙ୍କର ଜଟା', 'ଇଶ୍ୱର ଜଟା, ଚିତ୍ର ପର୍ଣ୍ଣି' ବା 'ପୃଷ୍ଠିପର୍ଣ୍ଣୀ' ଭାବେ ପରିଚିତ। ଏହି ଗଛଟି ଦେଖିବାକୁ ଯେତିକି ଆକର୍ଷଣୀୟ, ଏହାର ଔଷଧୀୟ ଗୁଣ ସେତିକି ପ୍ରଭାବଶାଳୀ। ବିଶେଷ କରି ହାଡ଼ ଭଙ୍ଗା ଯୋଡ଼ିବା ଏବଂ ଶିଶୁମାନଙ୍କ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ରକ୍ଷାରେ ଏହାର ତୁଳନା ନାହିଁ।

୧. ଗଛର ପରିଚୟ (Identification)

 * ସ୍ୱରୂପ: ଏହା ଏକ କମ ଉଚ୍ଚତା ବିଶିଷ୍ଟ ଗୁଳ୍ମ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ଭିଦ, ଯାହା ପ୍ରାୟ ୩ ରୁ ୬ ଫୁଟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଢ଼ିଥାଏ।

 * ପତ୍ର: ଏହାର ପତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଲମ୍ବା ଏବଂ ଅଣଓସାରିଆ। ପତ୍ରର ମଝିରେ ଏକ ଧଳା ବା ରୂପେଲି ରଙ୍ଗର ରେଖା ଥାଏ, ଯାହା ଏହାକୁ ଅନ୍ୟ ଗଛଠାରୁ ପୃଥକ କରେ। ଏହି ରୂପେଲି ଦାଗ ଯୋଗୁଁ ଏହାକୁ 'Painted uraria ବା ଚିତ୍ର ପର୍ଣ୍ଣି କୁହାଯାଏ।

 * ଫୁଲ: ଏହାର ଫୁଲ ଗୁଚ୍ଛ ଲମ୍ବା ଶିଙ୍କୁଳି ଭଳି ହୋଇଥାଏ, ଯାହା ଦେଖିବାକୁ ମହାଦେବଙ୍କ 'ଜଟା' ଭଳି ଦେଖାଯାଏ, ସେଥିପାଇଁ ଏହାର ନାମ 'ଶଙ୍କର ଜଟା'। ଫୁଲଗୁଡ଼ିକ ଗୋଲାପୀ ବା ବାଇଗଣୀ ରଙ୍ଗର।

 * ମଞ୍ଜି: ଫୁଲ ପରେ ଛୋଟ ଛୋଟ ଛୁଇଁ ହୁଏ, ଯେଉଁଥିରେ ୩-୪ଟି ମଞ୍ଜି ଥାଏ।

Common Name - Prishniparni, Dabra, Painted Uraria, 

Hindi - Pithavan, Pithwan. Prishat parni

Scientific Name: Uraria picta (Jacq.) Desv. ex DC..

Family: Fabaceae (or Papilionaceae).

Synonyms: Hedysarum pictum

ସଂସ୍କୃତ - ଚିତ୍ର ପର୍ଣ୍ଣି

ଚିତ୍ର ପର୍ଣ୍ଣି ଗଛର ଅନ୍ୟ ୨ ଟି ପ୍ରଜାତି Uraria lagopoides ଏବଂ Uraria rufescens

ଏହି ୨ଟି କୁ ମଧ୍ୟ ଔଷଧ ରେ ଉପଯୋଗ କରାଯାଇଥାଏ।

୨. ମୁଖ୍ୟ ଔଷଧୀୟ ଉପଯୋଗ (Medicinal Uses)

(କ) ହାଡ଼ ଭଙ୍ଗା ଯୋଡ଼ିବାରେ ସହାୟକ (Bone Healing):

ଶଙ୍କର ଜଟାର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଗୁଣ ହେଉଛି ଏହା ଭଙ୍ଗା ହାଡ଼କୁ ଶୀଘ୍ର ଯୋଡ଼ିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ।

 * ଉପଯୋଗ: ଏହାର ଚେର କିମ୍ବା ପତ୍ରକୁ ବାଟି ହାଡ଼ ଭଙ୍ଗା ସ୍ଥାନରେ ଲେପ ଦେଲେ ଏବଂ ଏହାର କାଢ଼ା ପିଇଲେ କ୍ୟାଲସିୟମ୍ ଅବଶୋଷଣ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ ଓ ହାଡ଼ ଶକ୍ତ ହୁଏ।

(ଖ) ଦଶମୂଳାରିଷ୍ଟର ମୁଖ୍ୟ ଉପାଦାନ:

ଆୟୁର୍ବେଦର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଟନିକ୍ 'ଦଶମୂଳ'ରେ ଏହି ଗଛର ଚେର ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ। ଏହା ଶରୀରରୁ ବାତ, ପିତ୍ତ ଏବଂ କଫ ଦୋଷକୁ ସନ୍ତୁଳିତ କରେ।

(ଗ) ଶିଶୁଙ୍କ ଅନାହାର ଓ ଶୁଖୁଆ ରୋଗ (Rickets):

ଛୋଟ ପିଲାଙ୍କ ଶରୀର ସୁଖିଯାଉଥିଲେ ବା ହାଡ଼ ଦୁର୍ବଳ ଥିଲେ ଶଙ୍କର ଜଟା ବହୁତ ଲାଭଦାୟକ।

 * ଉପଯୋଗ: ଏହାର ପତ୍ର ଓ ଚେରକୁ ପାଣିରେ ଫୁଟାଇ ସେହି ପାଣିରେ ପିଲାଙ୍କୁ ଗାଧୋଇ ଦେଲେ କିମ୍ବା ଅଳ୍ପ ମାତ୍ରାରେ ରସ ପିଆଇଲେ ଶରୀର ପୁଷ୍ଟ ହୁଏ।

(ଘ) ଶ୍ଵାସରୋଗ ଓ କାସ:

ଥଣ୍ଡା, କଫ ଏବଂ ଶ୍ୱାସକ୍ରିୟାରେ କଷ୍ଟ ହେଉଥିଲେ ଏହି ଗଛର ପ୍ରୟୋଗ କରାଯାଏ।

 * ଉପଯୋଗ: ଏହାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଗଛ (ପଞ୍ଚାଙ୍ଗ) ର କାଢ଼ା ପିଇଲେ ଛାତିରେ ଜମିଥିବା କଫ ବାହାରିଯାଏ।

(ଙ) ସାପ କାମୁଡ଼ା ଚିକିତ୍ସା:

ପାରମ୍ପରିକ ବିଷ ଚିକିତ୍ସାରେ ଶଙ୍କର ଜଟା ଚେରକୁ ବିଷନାଶକ ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ। (କିନ୍ତୁ ଏହା କେବଳ ପ୍ରାଥମିକ ଚିକିତ୍ସା, ତୁରନ୍ତ ଡାକ୍ତରଖାନା ଯିବା ଜରୁରୀ)।

* ସୁଖ ପ୍ରସବ - ସହଜରେ ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମ କରିବା ପାଇଁ ପିଠାବନର ମୂଳକୁ ପେଷି ନାଭି, ମୂତ୍ରାଶୟ ଏବଂ ଯୋନିରେ ଲଗାନ୍ତୁ। ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମ ହେବା ପରେ ତୁରନ୍ତ ପେଷ୍ଟକୁ ଧୋଇ ଦିଅନ୍ତୁ।

* ପିଥୱାନ୍ ତୀବ୍ର ଗଣ୍ଠିବାତରୁ ମୁକ୍ତି ପ୍ରଦାନ କରେ 

Benefit of Pithwan to Get Relief from Acute Gout 

200 ମିଲି ଛେଳି କ୍ଷୀରରେ 5 ଗ୍ରାମ ପିଥୱାନ୍ ମୂଳ ମିଶାଇ, ଏହାକୁ ଫୁଟାଇ, ଛାଣି, ଏବଂ ତାପରେ ମହୁ ଏବଂ ଚିନି ମିଶାଇ ପିଇବା ଦ୍ୱାରା ଗଣ୍ଠିବାତ କିମ୍ବା ଗଣ୍ଠିବାତ ଯନ୍ତ୍ରଣାରୁ ଶୀଘ୍ର ମୁକ୍ତି ମିଳିଥାଏ।

* ପିଥୱାନର ଔଷଧୀୟ ଗୁଣ କଫ ଜନିତ ମଦ୍ୟପାନର ଚିକିତ୍ସା ପାଇଁ ଲାଭଦାୟକ।

ବଳା ଏବଂ ପୃଷ୍ଟନିପର୍ଣୀର ଏକ କାଢା, 10-20 ମିଲିରେ ପିଇଲେ, ମଦ୍ୟପାନଜନିତ ଲାଳସା ଦୂର ହୁଏ।(ମଦ୍ୟପାନ ପରେ ଅତ୍ୟଧିକ ତୃଷା)ରୁ ମୁକ୍ତି ଦିଏ।

* କିଛି ଦିନ ପାଇଁ ନିୟମିତ ଭାବରେ ୧୦ ମିଲି ପିଠାବନ ପତ୍ର ରସ ପିଇବା ଦ୍ୱାରା ଭଗନଦ ଫିଷ୍ଟୁଲାରେ ଆରାମ ମିଳିଥାଏ। ଏହାର ପତ୍ରକୁ ବାଟି କରି ମଳ ଦ୍ଵାର ରେ ଲେପ ଲଗାନ୍ତି।

୩. ବ୍ୟବହାର ବିଧି (How to Use)

 * ଚେର ଚୂର୍ଣ୍ଣ: ଶୁଖିଲା ଚେରକୁ ଗୁଣ୍ଡ କରି ୩-୫ ଗ୍ରାମ ମାତ୍ରାରେ କ୍ଷୀର ବା ପାଣି ସହ ନିଆଯାଏ।

 * କାଢ଼ା: ୧୦ ଗ୍ରାମ ଚେରକୁ ୪ ଗୁଣ ପାଣିରେ ଫୁଟାଇ ଏକ ଚତୁର୍ଥାଂଶ ରହିଲେ ଛାଣି ପିଅନ୍ତୁ।

 * ବାହ୍ୟ ଲେପ: ପତ୍ରକୁ ବାଟି କ୍ଷତ ବା ଯନ୍ତ୍ରଣା ହେଉଥିବା ସ୍ଥାନରେ

 ଲଗାନ୍ତୁ।