Gharabaida Odia

ଆଜି ଆମେ ଏପରି ଏକ ଲତା ବିଷୟରେ ଜାଣିବା ଯାହା କେବଳ ଉଦ୍ୟାନର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ବଢ଼ାଏ ନାହିଁ, ବରଂ ଅନେକ ରୋଗର ନିରାକରଣ ମଧ୍ୟ କରିଥାଏ। ଏହାର ବୈଜ୍ଞାନିକ ନାମ ହେଉଛି Ipomoea nil। ଓଡ଼ିଆରେ ଏହାକୁ କେହି କେହି 'ନୀଳ କଳମୀ' ବା ଉଦ୍ୟାନ ଲତା ବୋଲି ମଧ୍ୟ କହିଥାନ୍ତି। ଏହାର ନୀଳ, ବାଇଗଣୀ କିମ୍ବା ଧଳା ରଙ୍ଗର ଫୁଲ ସକାଳୁ ଫୁଟି ଉଠେ, ତେଣୁ ଏହାକୁ Morning Glory କୁହାଯାଏ। କିନ୍ତୁ ଆଜି ଆମେ ଏହାର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହାର ଔଷଧୀୟ ଶକ୍ତି ଉପରେ ଆଲୋକପାତ କରିବା। ୨. ଗଛର ପରିଚୟ (Botanical Identification) Ipomoea nil ହେଉଛି Convolvulaceae ପରିବାରର ଏକ ବାର୍ଷିକ ଲତା। English - Blue Morning Glory' କିମ୍ବା 'Japanese Morning Glory' ସଂସ୍କୃତ - କଲଞ୍ଜଳୀ, କୃଷ୍ଣ ବୀଜ (Krishnabeej) ହିନ୍ଦୀ - କାଲାଦାନ (Kaladaan) କାଳା ଦାନା, ଝାର ମିରିଚ Jharmirch, Marchai ଓଡ଼ିଆ - ନୀଳ କଳମୀ, କଣିଖଣ୍ଡ (Kanikhondo) * ଲତା (Stem): ଏହା ଏକ ପତଳା ଏବଂ ସବୁଜ ରଙ୍ଗର ଲତା, ଯାହା ଅନ୍ୟ ଗଛ କିମ୍ବା ଆଧାର ସାହାଯ୍ୟରେ ବଢ଼ିଥାଏ। ଏହାର ଡେମ୍ଫରେ କେଶର ଭଳି ଛୋଟ ଛୋଟ ରୁମ ଥାଏ।  * ପତ୍ର (Leaves): ପତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ହୃଦୟ ଆକାରର (Heart-shaped) ହୋଇଥାଏ ଏବଂ କେତେକ ପତ୍ର ତିନୋଟି ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ (Lobed) ଦେଖାଯାଏ।  * ଫୁଲ (Flowers): ଫୁଲଗୁଡ଼ିକ ଟ୍ରମ୍ପେଟ୍ ଆକାର...

ଆଜି ଆମେ ଆୟୁର୍ବେଦର ଏକ ଚମତ୍କାରୀ ଔଷଧ ବିଷୟରେ ଜାଣିବା, ଯାହାର ନାମ ହେଉଛି 'ଦଶମୂଳାରିଷ୍ଟ'। ଏହା କେବଳ ଏକ ଔଷଧ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ଏକ ପୁଷ୍ଟିକର ଟନିକ୍ ମଧ୍ୟ। ଆୟୁର୍ବେଦରେ ଶହ ଶହ ବର୍ଷ ଧରି ଏହାର ବ୍ୟବହାର ହୋଇଆସୁଛି। ଯେଉଁମାନେ ଶାରୀରିକ ଦୁର୍ବଳତା, କ୍ରନିକ୍ ରୋଗ କିମ୍ବା ପ୍ରସବ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମସ୍ୟାରେ ଭୋଗୁଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ଅମୃତ ସମାନ। ଏହି ପୋଷ୍ଟ ରେ ଆମେ ଜାଣିବା ଯେ ଦଶମୂଳାରିଷ୍ଟ ପ୍ରକୃତରେ କେଉଁ ସବୁ ରୋଗରୁ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରେ ଏବଂ ଏହା କିପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରେ। ୨. ଦଶମୂଳାରିଷ୍ଟ କ’ଣ? (What is Dashmularisht?) 'ଦଶମୂଳ' ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଦଶଟି ପବିତ୍ର ବୃକ୍ଷର ମୂଳ ବା ଚେରର ମିଶ୍ରଣ। ଏଥିରେ ବିଲ୍ବ, ଅଗ୍ନିମନ୍ଥ, ଶ୍ୟୋନାକ, କାଶ୍ମାରୀ, ପାଟଳା, ଶାଳପର୍ଣ୍ଣୀ, ପୃଶ୍ନିପର୍ଣ୍ଣୀ, ବୃହତୀ, କଣ୍ଟକାରୀ ଏବଂ ଗୋକ୍ଷୁର ଭଳି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଚେର ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ। ଏହି ଦଶଟି ଚେରକୁ ନେଇ କ୍ୱାଥ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଏ ଏବଂ ସେଥିରେ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜଡ଼ିବୁଟି ମିଶାଇ ସଂଧାନ ପ୍ରକ୍ରିୟା (Fermentation) ଦ୍ୱାରା ଦଶମୂଳାରିଷ୍ଟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଏ। ୩. କେଉଁ ରୋଗରୁ ରକ୍ଷା କରେ ଦଶମୂଳାରିଷ୍ଟ? (Health Benefits & Diseases Prevented) ଦଶମୂଳାରିଷ୍ଟର ଉପକାରିତାକୁ ଆମେ ବିଭିନ୍ନ ଭାଗରେ ବାଣ୍ଟି ପାରିବା: କ) ମହିଳାମାନଙ୍କ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଏବଂ ପ୍ରସବ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମସ୍ୟା (Women...

ବାଇ ଜଡ଼ା ବା ଜାତ୍ରୋଫା (Jatropha curcas): ଏକ ବହୁମୁଖୀ ଔଷଧୀୟ ତଥା ବାୟୋଡିଜେଲ୍ ଗଛ ଓଡ଼ିଶାର ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ହିଡ଼ କିମ୍ବା ବାଡ଼ରେ ବହୁଳ ଭାବରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁଥିବା ଏକ ଉଦ୍ଭିଦ ହେଉଛି ଜାତ୍ରୋଫା (Jatropha curcas)। ଏହାକୁ ସାଧାରଣତଃ ବାଇଜଡା ଗଛ ,'ଜଙ୍ଗଲୀ ଅରଣ୍ଡି' ବା କେତେକ ସ୍ଥାନରେ 'ରାଜା ଅରଣ୍ଡି' ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ। ବୈଜ୍ଞାନିକ ଭାଷାରେ ଏହାକୁ Jatropha curcas କୁହାଯାଏ। ଏହି ଗଛ କେବଳ ଏକ ବାଡ଼ ଭାବରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ ନାହିଁ, ବରଂ ଏହାର ଅସଂଖ୍ୟ ଔଷଧୀୟ ଗୁଣ ରହିଛି, ଯାହା ପାରମ୍ପରିକ ଚିକିତ୍ସାରେ ଶତାବ୍ଦୀ ଧରି ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଆସୁଛି। ୧. ଗଛର ପରିଚୟ (Botanical Identification) ଜାତ୍ରୋଫା ଏକ ବହୁବର୍ଷୀ ଗୁଳ୍ମ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ଭିଦ। ଏହା ସାଧାରଣତଃ ୩ ରୁ ୫ ମିଟର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉଚ୍ଚତା ବିଶିଷ୍ଟ ହୋଇଥାଏ।  * କାଣ୍ଡ ଓ କ୍ଷୀର: ଏହାର କାଣ୍ଡ ବହୁତ କୋମଳ ଏବଂ ଏଥିରେ ଏକ ବିଶେଷ ପ୍ରକାରର କ୍ଷୀର (Latex) ବାହାରିଥାଏ, ଯାହା ବହୁତ ପତଳା ଏବଂ ସ୍ୱଚ୍ଛ ହୋଇଥାଏ।  * ପତ୍ର: ପତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ବଡ଼, ଚଉଡ଼ା ଏବଂ ସାଧାରଣତଃ ୩ ରୁ ୫ଟି ଲୋବ୍ (Lobe) ବା ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ଥାଏ। ପତ୍ରର ରଙ୍ଗ ଗାଢ଼ ସବୁଜ।  * ଫୁଲ: ଫୁଲଗୁଡ଼ିକ ଛୋଟ ଏବଂ ହଳଦିଆ-ସବୁଜ ରଙ୍ଗର ହୋଇଥାଏ, ଯାହା ଗୁଛା ଆକାରରେ ଫୁଟିଥାଏ।  * ଫଳ ଓ ମଞ୍ଜି: ଫଳଗୁଡ଼ିକ ଗୋଲାକାର ଏବଂ କଞ୍ଚା ଅବସ୍ଥାରେ ସବୁଜ ଥାଏ। ପାଚିବା ପର...

ବନୌଷଧି ଜଗତରେ 'ସୁନା ରଗଡ଼ା' ବା Grewia hirsuta ଏକ ଅତି ପରିଚିତ ଏବଂ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ନାମ। ଓଡ଼ିଶାର ଜଙ୍ଗଲୀ ଅଞ୍ଚଳରେ ଏହି ଗଛ ବହୁଳ ଭାବରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ। ଆୟୁର୍ବେଦ ଏବଂ ଆଦିବାସୀ ପାରମ୍ପରିକ ଚିକିତ୍ସାରେ ଏହାର ଗୁରୁତ୍ୱ ଅପରିସୀମ। ସୁନା ରଗଡ଼ା (Grewia hirsuta): ଏକ ମୂଲ୍ୟବାନ ବନୌଷଧି ସୁନା ରଗଡା (ଗ୍ରେୱିଆ ହିରସୁଟା) ର ମୁଖ୍ୟ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଲାଭ: ଶ୍ୱାସକ୍ରିୟା ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ: ଯକ୍ଷ୍ମା, ଆସ୍ଥମା, କାଶ ଏବଂ ଶ୍ଵାସ ଚିକିତ୍ସା ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ। ପାଚନ ପ୍ରଣାଳୀର ସମର୍ଥନ: ଏକ ନିଦ୍ରାଭରା ଏବଂ କାର୍ମିନେଟିଭ୍ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, ଡାଇରିଆ, ଡିସେଣ୍ଟେରୀ ଏବଂ ପେଟ ରୋଗରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ। କ୍ଷତ ଉପଶମ ଏବଂ ଚର୍ମ: ଆରୋଗ୍ୟକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ଏବଂ ଫୁସଫୁସ ଚିକିତ୍ସା କରିବା ପାଇଁ ମୂଳକୁ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ। ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଏବଂ ସ୍ନାୟୁ ପ୍ରଣାଳୀ: ଏକ ରସାୟନ (ପୁନଃଜୀବନକାରୀ) ଏବଂ ଏକ ସ୍ନାୟୁ ଟନିକ୍ ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା। ୧. ଗଛର ପରିଚୟ (Identification) 'ସୁନା ରଗଡ଼ା' ଏକ କ୍ଷୁଦ୍ର ଗୁଳ୍ମ ଜାତୀୟ ଗଛ। ଏହା ସାଧାରଣତଃ ୩ ରୁ ୬ ଫୁଟ ଉଚ୍ଚତା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଢ଼ିଥାଏ।  * ପତ୍ର: ଏହାର ପତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଲମ୍ବାଳିଆ, ଅଗ୍ରଭାଗ ମୁନିଆ ଏବଂ ପତ୍ରର ଧାରଗୁଡ଼ିକ କରତ ଭଳି ଦେଖାଯାଏ। ପତ୍ରର ଉଭୟ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଛୋଟ ଛୋଟ କୋମଳ ରୋମ ବା କେଶ ଥାଏ।  * ଫୁଲ: ଏହାର ଫୁଲଗୁଡ଼ିକ ଧଳା ରଙ୍ଗର ହୋଇଥାଏ, ଯାହା ପ...

ପ୍ରକୃତି ହେଉଛି ଆମ ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଚିକିତ୍ସାଳୟ। ଆମ ଚାରିପାଖରେ ଏମିତି ଅନେକ ଗଛଲତା ରହିଛି, ଯାହା ଅଦରକାରୀ ମନେ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେଗୁଡ଼ିକର ଔଷଧୀୟ ଗୁଣ ଅମୂଲ୍ୟ। ସେହିଭଳି ଏକ ଚମତ୍କାରୀ ବନୌଷଧି ହେଉଛି 'ହିଙ୍ଗୋଟ' (Hingot)। ପୁରାତନ ଆୟୁର୍ବେଦ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଏହାକୁ 'ଇଙ୍ଗୁଦୀ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଆଜିର ଏହି ପୋଷ୍ଟରେ ଆମେ ଜାଣିବା କିପରି ଏହି ସାଧାରଣ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଫଳଟି ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିର ମାରାତ୍ମକ ମଦ୍ୟପାନ ଅଭ୍ୟାସକୁ ଦୂର କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାଏ ଏବଂ ନିଦ୍ରାହୀନତା ପରି ସମସ୍ୟାରୁ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ। ଯଦି ଆପଣ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାକୃତିକ ଉପାୟରେ ସୁସ୍ଥ ରହିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି, ତେବେ ହିଙ୍ଗୋଟ ଫଳର ଏହି ଅଜଣା ରହସ୍ୟ ଏବଂ ଏହାର ଉପଯୋଗ ପ୍ରଣାଳୀ ବିଷୟରେ ନିଶ୍ଚୟ ପଢ଼ନ୍ତୁ।"  ହିଙ୍ଗୋଟ (Hingot): ପରିଚୟ ଏବଂ ଔଷଧୀୟ ଉପଯୋଗ ହିଙ୍ଗୋଟ ପ୍ରକୃତିର ଏକ ଅମୂଲ୍ୟ ଉପହାର। ଏହା କେବଳ ମଦ୍ୟପାନ ଛଡ଼ାଇବା ପାଇଁ ନୁହେଁ, ବରଂ ଶରୀରର ବିଭିନ୍ନ ଜଟିଳ ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ ପାଇଁ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜଡ଼ିବୁଟି। ୧. ଗଛର ପରିଚୟ: ହିଙ୍ଗୋଟ ହେଉଛି ଏକ କଣ୍ଟାଳିଆ ମଧ୍ୟମ ଆକାରର ଗଛ, ଯାହା ମୁଖ୍ୟତଃ ଶୁଷ୍କ ଏବଂ ଅର୍ଦ୍ଧ-ଶୁଷ୍କ ଅଞ୍ଚଳରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ। ଏହାର କାଣ୍ଡ ଧୂସର ରଙ୍ଗର ଏବଂ ଡାଳଗୁଡ଼ିକରେ ଲମ୍ବା ଲମ୍ବା କଣ୍ଟା ଥାଏ। ଏହାର ଫଳଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରଥମେ ସବୁଜ ଏବଂ ପାଚିଗଲେ ହଳଦିଆ ବା ସୁନା ରଙ୍ଗର ଦେଖାଯାଏ। ଏହ...

ପ୍ରକୃତି ହେଉଛି ଜ୍ଞାନର ଭଣ୍ଡାର। ଆମ ଚାରିପାଖରେ ଏମିତି ଅନେକ ଗଛ ଅଛି, ଯାହାକୁ ଆମେ ଅନାବନା ଘାସ ଭାବି ଅବହେଳା କରୁ, କିନ୍ତୁ ସେଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଲୁଚି ରହିଥାଏ ଦୁର୍ଲଭ ଔଷଧୀୟ ଗୁଣ। ଆଜି ସେହିଭଳି ଏକ ଚମତ୍କାରୀ ଗଛ ବିଷୟରେ ଆମେ ଆଲୋଚନା କରିବା, ଯାହାର ନାମ ହେଉଛି ‘ଗଣ୍ଠିଆଣା’ ବା ‘ଗଣ୍ଠିଆ’ ଗଛ। ଏହାକୁ ଇଂରାଜୀରେ 'Lion’s Ear' ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ। ବିଶେଷ କରି ଓଡ଼ିଶାର ପଡ଼ିଆ, ଜଙ୍ଗଲ ରାସ୍ତା କଡ଼ ଏବଂ ଗାଁ ଗହଳିରେ ଏହି ଗଛ ବହୁଳ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ। ଆୟୁର୍ବେଦ ଏବଂ ଗ୍ରାମୀଣ ଚିକିତ୍ସାରେ ଏହାର ଗୁରୁତ୍ୱ ଅତ୍ୟଧିକ।  ଆଜିର ଯୁଗରେ ଆମେ ରାସାୟନିକ ଔଷଧ ଉପରେ ଯେତିକି ନିର୍ଭର କରୁଛେ, ତା’ଠାରୁ ଅଧିକ ଆମ ପ୍ରକୃତିରେ ଥିବା ଏହି ଅମୂଲ୍ୟ ସମ୍ପଦକୁ ଚିହ୍ନିବା ଦରକାର। ଗଣ୍ଠିଆଣା ହେଉଛି ଏକ ସହଜରେ ମିଳୁଥିବା ମହୌଷଧି। ଯଦି ଆମେ ଏହାର ସଠିକ୍ ବ୍ୟବହାର ଜାଣିବା, ତେବେ ଅନେକ ଜଟିଳ ରୋଗରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇପାରିବା। ଚାଲନ୍ତୁ ଜାଣିବା ଏହାର ପରିଚୟ ଓ ଉପକାରିତା ବିଷୟରେ। ୨. ଗଛର ପରିଚୟ (Botanical Description) ଗଣ୍ଠିଆଣା ଏକ ବାର୍ଷିକ ଶାକୀୟ ଗଛ (Annual Herb)। ଏହାର କିଛି ବିଶେଷ ପରିଚୟ ହେଉଛି:  * ଉଚ୍ଚତା: ଏହା ପ୍ରାୟ ୪ ରୁ ୭ ଫୁଟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉଚ୍ଚ ହୋଇଥାଏ।  * କାଣ୍ଡ: ଏହାର ଡାଳ ଚତୁର୍ଭୁଜାକାର (Quadrangular) ଏବଂ ଶକ୍ତ ହୋଇଥାଏ।  * ପତ୍ର: ପତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଗୋଲାକାର କିମ୍ବା ଅଣ୍...

Leea indica (ହସ୍ତିକର୍ଣ୍ଣ ବା ବନ୍ଧୁକ): ପରିଚୟ ଏବଂ ଏହାର ଅଦ୍ଭୁତ ଔଷଧୀୟ ଉପଯୋଗ ଭୂମିକା ପ୍ରକୃତିର ଅମୂଲ୍ୟ ଭଣ୍ଡାରରେ ଏମିତି ଅନେକ ଉଦ୍ଭିଦ ଅଛି, ଯାହାଙ୍କ ବିଷୟରେ ଆମେ ଖୁବ୍ କମ୍ ଜାଣୁ। ସେହିଭଳି ଏକ ଚମତ୍କାରୀ ବଣୌଷଧି ହେଉଛି Leea indica। ଓଡ଼ିଶାର ଜଙ୍ଗଲ ଏବଂ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ଏହାକୁ 'ହସ୍ତିକର୍ଣ୍ଣ', 'ବନ୍ଧୁକ' ବା 'ଚାତୁରି' ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏହାର ପତ୍ର ଦେଖିବାକୁ ବହୁତ ବଡ଼ ହୋଇଥିବାରୁ ଏହାକୁ ହାତୀ କାନ ସହ ତୁଳନା କରାଯାଇ 'ହସ୍ତିକର୍ଣ୍ଣ' ନାମ ଦିଆଯାଇଛି। ଆଜିର ଏହି ବିସ୍ତୃତ ଆଲେଖ୍ୟରେ ଆମେ ଏହି ଗଛର ପରିଚୟ ଏବଂ ଚିକିତ୍ସା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହାର ବହୁମୁଖୀ ବ୍ୟବହାର ବିଷୟରେ ଜାଣିବା। ୧. ଗଛର ପରିଚୟ (Botany and Identification)  * ବୈଜ୍ଞାନିକ ନାମ: Leea indica  * ପରିବାର: Vitaceae (ଏହି ପରିବାରରେ ଅଙ୍ଗୁର ଗଛ ମଧ୍ୟ ଆସେ)। English - Bandicoot Berry Hindi - Kukur-jihwa  ସଂସ୍କୃତ - ଛତ୍ରୀ  Bengali - କୁକୁର ଗାଛ  * ସ୍ୱରୂପ: ଏହା ଏକ ବଡ଼ ଗୁଳ୍ମ ବା ଛୋଟ ବୃକ୍ଷ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ଭିଦ। ଏହା ପ୍ରାୟ ୨ ରୁ ୫ ମିଟର ଉଚ୍ଚତା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଢ଼ିଥାଏ।  * ପତ୍ର: ଏହାର ପତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଯୁଗ୍ମ ଏବଂ ବହୁତ ବଡ଼। ପତ୍ରର ଧାରଗୁଡ଼ିକ କରତ ଭଳି ଦନ୍ତୁରିତ।  * ଫୁଲ: ଏହାର ଫୁଲ ଧଳା କିମ୍ବା ସାମାନ୍ୟ ସବୁଜ ମିଶା ଧଳା ରଙ୍ଗର ହୋଇଥାଏ ଏବଂ ଗୁଚ୍ଛାକାରରେ ଫୁ...

ଶଙ୍କର ଜଟା (Uraria picta): ପରିଚୟ ଏବଂ ଏହାର ଚମତ୍କାରୀ ଔଷଧୀୟ ଉପଯୋଗ ବିଷୟରେ ଜାଣନ୍ତୁ। ଆୟୁର୍ବେଦ ଅନୁସାରେ ସବୁ ରୋଗର ମୂଳ କାରଣ ବାତ ପିତ ଏବଂ କଫ ଦୋଷ କୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ ଏହି ଗଛ। ଏଥିପାଇଁ ଏହାକୁ ଦଶମୂଳ ଔଷଧ ରେ ଏହାକୁ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ। ଭାରତୀୟ ଆୟୁର୍ବେଦର ପ୍ରସିଦ୍ଧ 'ଦଶମୂଳ' (Dashamoola) ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଓଷଧୀୟ ବୃକ୍ଷ ହେଉଛି ଶଙ୍କର ଜଟା। ଏହାକୁ ଇଂରାଜୀରେ Painted Tick Trefoil ଏବଂ ବୈଜ୍ଞାନିକ ନାମରେ Uraria picta କୁହାଯାଏ। ଓଡ଼ିଶାରେ ଏହା 'ଶଙ୍କର ଜଟା', 'ଇଶ୍ୱର ଜଟା, ଚିତ୍ର ପର୍ଣ୍ଣି' ବା 'ପୃଷ୍ଠିପର୍ଣ୍ଣୀ' ଭାବେ ପରିଚିତ। ଏହି ଗଛଟି ଦେଖିବାକୁ ଯେତିକି ଆକର୍ଷଣୀୟ, ଏହାର ଔଷଧୀୟ ଗୁଣ ସେତିକି ପ୍ରଭାବଶାଳୀ। ବିଶେଷ କରି ହାଡ଼ ଭଙ୍ଗା ଯୋଡ଼ିବା ଏବଂ ଶିଶୁମାନଙ୍କ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ରକ୍ଷାରେ ଏହାର ତୁଳନା ନାହିଁ। ୧. ଗଛର ପରିଚୟ (Identification)  * ସ୍ୱରୂପ: ଏହା ଏକ କମ ଉଚ୍ଚତା ବିଶିଷ୍ଟ ଗୁଳ୍ମ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ଭିଦ, ଯାହା ପ୍ରାୟ ୩ ରୁ ୬ ଫୁଟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଢ଼ିଥାଏ।  * ପତ୍ର: ଏହାର ପତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଲମ୍ବା ଏବଂ ଅଣଓସାରିଆ। ପତ୍ରର ମଝିରେ ଏକ ଧଳା ବା ରୂପେଲି ରଙ୍ଗର ରେଖା ଥାଏ, ଯାହା ଏହାକୁ ଅନ୍ୟ ଗଛଠାରୁ ପୃଥକ କରେ। ଏହି ରୂପେଲି ଦାଗ ଯୋଗୁଁ ଏହାକୁ 'Painted uraria ବା ଚିତ୍ର ପର୍ଣ୍ଣି କୁହାଯାଏ।  * ଫୁଲ: ଏହାର ଫୁଲ ଗୁଚ୍...

ମହାନିମ୍ବ (Ailanthus excelsa): ପରିଚୟ ଏବଂ ଚମତ୍କାରୀ ଔଷଧୀୟ ଗୁଣ ବିଷୟରେ ଜାଣନ୍ତୁ। ପ୍ରକୃତିର ଅମୂଲ୍ୟ ସମ୍ପଦ ହେଉଛି ବୃକ୍ଷଲତା। ଭାରତୀୟ ଆୟୁର୍ବେଦ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଏମିତି ଅନେକ ଗଛ ଅଛି, ଯାହା ଦେଖିବାକୁ ସାଧାରଣ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସେଗୁଡ଼ିକର ଔଷଧୀୟ ଗୁଣ ଅସାଧାରଣ। ସେଥିମଧ୍ୟରୁ 'ମହାନିମ୍ବ' ବା 'Ailanthus excelsa' ଅନ୍ୟତମ। ଏହାକୁ ଇଂରାଜୀରେ 'Tree of Heaven' ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ। ଓଡ଼ିଶାର ଗାଁ ଗହଳିରେ ଏହି ଗଛ ବହୁଳ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ। ଆଜିର ଏହି ଆଲେଖ୍ୟରେ ଆମେ ମହାନିମ୍ବର ପରିଚୟ ଏବଂ ଏହାର ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନରେ ଥିବା ଉପଯୋଗ ବିଷୟରେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ ଆଲୋଚନା କରିବା। ୧. ଗଛର ପରିଚୟ ଓ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଶ୍ରେଣୀବିଭାଗ ମହାନିମ୍ବ ଏକ ଶୀଘ୍ର ବଢ଼ୁଥିବା ବଡ଼ ପର୍ଣ୍ଣପାତୀ ବୃକ୍ଷ। ଏହା ପ୍ରାୟ ୧୮ ରୁ ୨୫ ମିଟର ଉଚ୍ଚତା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଢ଼ିଥାଏ।  * ବୈଜ୍ଞାନିକ ନାମ: Ailanthus excelsa  * ପରିବାର: Simaroubaceae English - Copal tree, Varnish tree; Coromandel Ailanto, Tree of Heaven Hindi: Maharukh, Mahaneemb (Mahanimb), Jangli Sarva, Adu, Ghoda Karanj, ghoda neem Sanskrit: Aralu, Araluka, Araluvrksa, Katvanga, Deergha Vrunta, Pooti Vruksha  * ଆଞ୍ଚଳିକ ନାମ: ଓଡ଼ିଆରେ ଏହାକୁ 'ମହାନିମ୍ବ' ବା 'ମହାରୁଖ୍' ...

ବାଇଡଙ୍କ ବା କାଛୁକୁଆ (Mucuna pruriens): ଲତାର ପରିଚୟ ଏବଂ ଏହାର ଚମତ୍କାରୀ ଔଷଧୀୟ ଉପଯୋଗ। ବାଇଡଙ୍କ ଏକ ଅମୂଲ୍ୟ ଆୟୁର୍ବେଦିକ ଔଷଧ। ଏହା କେବଳ ଏକ କାଛୁକୁଆ ଗଛ ନୁହେଁ, ବରଂ ମସ୍ତିଷ୍କ ଓ ଶରୀର ପାଇଁ ଏକ ସଞ୍ଜୀବନୀ। ଯଦି ଆମେ ଏହାର ସଠିକ୍ ପ୍ରୟୋଗ ଶିଖିବା, ତେବେ ଅନେକ ଜଟିଳ ରୋଗରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇପାରିବା। Mucuna pruriens ର ପ୍ରକୃତ ଓଡ଼ିଆ ନାମ ହେଉଛି ବାଇଡଙ୍କ, କାଛୁକୁଆ ବା ଶିମିଳିଆ. ଏହା ଏକ ଲତା ଜାତୀୟ ଉଦ୍ଭିଦ। ଏହାକୁ ଛୁଇଁଲେ ଶରୀରରେ ଭିଷଣ ଅଗ୍ନି ଲାଗିବା ପରି କାଛୁ କୁଣ୍ଡାଇ ହେଉଥିବାରୁ ଅନେକ ସ୍ଥାନରେ ଏହାକୁ 'କାଛୁକୁଆ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ।) ଭୂମିକା ଆୟୁର୍ବେଦ ଜଗତରେ ଏମିତି କିଛି ଗଛ ଅଛି ଯାହାକୁ ଆମେ ଅନାବନା ଗଛ ଭାବି ଅଣଦେଖା କରୁ, କିନ୍ତୁ ତାର ଔଷଧୀୟ ଗୁଣ ବିଜ୍ଞାନକୁ ମଧ୍ୟ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କରିଦିଏ। ସେହିଭଳି ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଔଷଧୀୟ ଲତା ହେଉଛି Mucuna pruriens। ଏହା ବିଶେଷ କରି ସ୍ନାୟୁଗତ ରୋଗ ଏବଂ ଶାରୀରିକ ଦୁର୍ବଳତା ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଏକ "ସୁପରଫୁଡ୍" ଭାବେ ଜଣାଶୁଣା। ୧. ଗଛର ପରିଚୟ (Identification)  * ସ୍ୱରୂପ: ଏହା ଏକ ବାର୍ଷିକ ଆରୋହୀ ଲତା (Climbing Legume)। ଏହା ଅନ୍ୟ ଗଛର ସାହାରା ନେଇ ଉପରକୁ ବଢ଼ିଥାଏ।  * ପତ୍ର: ଏହାର ପତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ତିନି ପାଖିଆ (Trifoliate) ଏବଂ ବଡ଼ ବଡ଼।  * ଫୁଲ: ଏହାର ଫୁଲ ବାଇଗଣୀ କିମ୍ବା ଧଳା ରଙ୍ଗର ହୋଇଥାଏ ଏବଂ ଝୁଲନ୍ତା ...

ଆମ ଚାରିପାଖରେ ଏମିତି ଅନେକ ଗଛ ଅଛି ଯାହାକୁ ଆମେ ସାଧାରଣ ବୋଲି ଭାବୁ, କିନ୍ତୁ ସେଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରକୃତରେ 'ଜୀବନ୍ତ ଔଷଧାଳୟ'। ସେହିଭଳି ଏକ ଗଛ ହେଉଛି ବାଇଜଡା। ଓଡ଼ିଶାର ଗାଁ ଗହଳିରେ ଏହାକୁ 'ଲାଲ୍ ଜଡା' ବା 'ବଳି ଜଡା' ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ। ଦାନ୍ତ ଯନ୍ତ୍ରଣାରୁ ମୁକ୍ତି ଦେବା ହେଉ କିମ୍ବା ପୁରୁଣା ଘା'କୁ ଶୁଖାଇବା, ବାଇଜଡାର ବ୍ୟବହାର ଅତି ଚମତ୍କାର। ଆଜିର ଏହି ଭିଡିଓରେ ଆମେ ଏହାର ପରିଚୟ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ରୋଗରେ ଏହାର ବ୍ୟବହାର ବିଧି ବିଷୟରେ ସବିଶେଷ ଆଲୋଚନା କରିବା। ୨. ଗଛର ପରିଚୟ (Botanical Identification) ବାଇଜଡା ଏକ କ୍ଷୁପ ଜାତୀୟ ବହୁବର୍ଷୀ ଗଛ, ଯାହା ପ୍ରାୟ ୨ ରୁ ୪ ଫୁଟ ଉଚ୍ଚତା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଢ଼ିଥାଏ।  * ବୈଜ୍ଞାନିକ ନାମ: Jatropha gossypiifolia  * ଓଡ଼ିଆ ନାମ: ବାଇଜଡା, ଲାଲ୍ ଜଡା, ବଳି ଜଡା  * ହିନ୍ଦୀ ନାମ: ଜଙ୍ଗଲୀ ଏରଣ୍ଡ (Jangli Erand), ଭେଣ୍ଡା (Bhenda)  * ଇଂରାଜୀ: Bellyache Bush, Cotton-leaf Physic Nut Family - Euphoriaceae ( Castor family) ପୁରା ବିଶ୍ଵରେ ଏହି ଗଛର ୭ ହଜାରରୁ ଅଧିକ ପ୍ରଜାତି ଅଛି।  * ପରିଚୟ: ଏହାର ପତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଗାଢ଼ ବାଇଗଣୀ ବା ଲାଲ୍ ରଙ୍ଗର ହୋଇଥାଏ, ଯାହା ପରେ ଧୀରେ ଧୀରେ ସବୁଜ ହୋଇଯାଏ। ଏହାର କାଣ୍ଡ ବା ପତ୍ରକୁ ଭାଙ୍ଗିଲେ ସେଥିରୁ କ୍ଷୀର (Latex) ବାହାରିଥାଏ। ଏହାର ଫୁଲଗୁଡ଼ିକ ଛୋଟ ଏବଂ ଲାଲ୍ ରଙ୍ଗର ହୋଇ...

ଆଜି ଆମେ ଏପରି ଏକ ଜଡ଼ିବୁଟି ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରିବା, ଯାହା ନିଜ ନାମ ଅନୁସାରେ ହିଁ କାମ କରିଥାଏ। ଏହାର ନାମ ହେଉଛି କାଶମର୍ଦ୍ଦ ବା କସୁଣ୍ଡି (Scientific Name: Cassia occidentalis ବା Senna occidentalis)। ଆୟୁର୍ବେଦରେ କୁହାଯାଇଛି "କାଶଂ ମର୍ଦ୍ଦତି ଇତି କାଶମର୍ଦ୍ଦଃ", ଅର୍ଥାତ୍ ଯିଏ କାଶକୁ ମର୍ଦ୍ଦନ ବା ବିନାଶ କରିଦିଏ, ସିଏ ହିଁ କାଶମର୍ଦ୍ଦ। ଭିଡିଓ ଶୀର୍ଷକ: କାଶମର୍ଦ୍ଦ (କସୁଣ୍ଡି) - କାଶ, ଆଜ୍ମା ଏବଂ ଚର୍ମ ରୋଗ ପାଇଁ ଚମତ୍କାରୀ ଜଡ଼ିବୁଟି ୧. ଭୂମିକା (Introduction) ପ୍ରକୃତି ଆମକୁ ଏମିତି ଅନେକ ଉପହାର ଦେଇଛି, ଯାହା ଆମ ଘର ପାଖରେ ଥାଇ ମଧ୍ୟ ଆମେ ଜାଣିପାରୁନାହୁଁ। କସୁଣ୍ଡି ଗଛ ସାଧାରଣତଃ ଅନାବନା ଗଛ ଭାବେ ରାସ୍ତା କଡ଼ରେ ଦେଖାଯାଏ। କିନ୍ତୁ ଶ୍ୱାସକ୍ରିୟା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ରୋଗ ଯଥା- କାଶ, କଫ, ଶ୍ଵାସ ଏବଂ ଦମା ବା ଆସ୍ଥମା ପାଇଁ ଏହା ଏକ ଦୁର୍ଲଭ ଔଷଧ। କେବଳ ସେତିକି ନୁହେଁ, ଚର୍ମ ରୋଗ ଏବଂ ଲିଭର ସମସ୍ୟାରେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ପ୍ରଭାବ ଖୁବ୍ ଅଧିକ। ଆଜିର ଏହି ଭିଡିଓରେ ଆମେ ଏହାର ପରିଚୟ, ଗୁଣ ଏବଂ ସଠିକ୍ ବ୍ୟବହାର ବିଧି ବିଷୟରେ ଜାଣିବା। ୨. ଗଛର ପରିଚୟ (Botanical Identification) କସୁଣ୍ଡି ଏକ କ୍ଷୁପ ଜାତୀୟ ଋତୁଭିତ୍ତିକ ଗଛ, ଯାହା ବର୍ଷା ଦିନେ ପ୍ରଚୁର ମାତ୍ରାରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ।  * ବୈଜ୍ଞାନିକ ନାମ: Cassia occidentalis (ସାମ୍ପ୍ରତିକ ନାମ: Synonyms - Senna occide...

ଆଜି ଆମେ ଏମିତି ଏକ ଦୁର୍ଲଭ ଲତା ବିଷୟରେ ଜାଣିବା ଯାହାର ନାମ ଶୁଣିଲେ ଭକ୍ତିର ଭାବ ଆସେ, ସେହି ଲତାଟି ହେଉଛି 'ଗୋପ କାହ୍ନୁ', 'ଗୋପ କନ୍ୟା' ଓ ଅନନ୍ତ ମୂଳ(Anantmul)। ଆୟୁର୍ବେଦରେ ଏହାକୁ 'କୃଷ୍ଣ ସାରିବା' ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ। ଯଦି ଆପଣ ଗଣ୍ଠି ଯନ୍ତ୍ରଣା, ଶାରୀରିକ ଦୁର୍ବଳତା କିମ୍ବା ରକ୍ତ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ କୌଣସି ସମସ୍ୟାରେ ପୀଡ଼ିତ, ତେବେ ଏହି ପୋଷ୍ଟ ଟି ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ଆସନ୍ତୁ ଜାଣିବା ଏହି ଚମତ୍କାରୀ ଗଛର ପରିଚୟ ଏବଂ ଏହାର ଔଷଧୀୟ ପ୍ରୟୋଗ। ଅନନ୍ତ ମୂଳ ର ୨ ଟି ପ୍ରଜାତି ଅଛି, ଯାହାକୁ ଶ୍ଵେତ ସରିବା ଏବଂ କୃଷ୍ଣ ସରିବା। ଏହି ୨ଟି କୁ ଔଷଧ ରେ ଉପଯୋଗ କରାଯାଇଥାଏ। ୨. ଗଛର ପରିଚୟ ଓ ବିଭିନ୍ନ ନାମ (Identification & Names) ଗୋପ କାହ୍ନୁ ଏକ ଶକ୍ତ ଲତା (Climbing Shrub), ଯାହା ଅନ୍ୟ ଗଛକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ବଢ଼ିଥାଏ। ଏହାର ଡାଳ ଗୁଡ଼ିକ ଖୁବ୍ ଚେମର ବା ଟାଣ ହୋଇଥାଏ। ଏହାର କାଣ୍ଡ ବହୁତ ଶକ୍ତ ଏବଂ ପୁରୁଣା ହେଲେ କଳା ରଙ୍ଗର ଦେଖାଯାଏ।  * ଓଡ଼ିଆ ନାମ: ଗୋପ କାହ୍ନୁ, ଗୋପ କନ୍ୟା, ଅନନ୍ତ ମୂଳ ଏବଂ ମାଳତୀ   * ହିନ୍ଦୀ ନାମ: କାଳା ବେଲ (Kala Bel), ଦୁଧ ବେଲ, କୃଷ୍ଣ ସାରିବା।  * ସଂସ୍କୃତ: କୃଷ୍ଣ ସାରିବା (Krishna Sariva), ଜାମ୍ବବତୀ।  * ବୈଜ୍ଞାନିକ ନାମ: Cryptolepis buchananii Roem. & Schult.  * Family: Apocynac...